Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου 2020

ΤΗΝ ΕΙΔΑ ΤΗΝ ΞΑΝΘΟΥΛΑ...



Ακούστε μαζί με τα παιδιά το τραγούδι πατώντας στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://www.youtube.com/watch?v=4XRzRT7b0OU&list=RD4XRzRT7b0OU&index=1


Ποίηση: Διονύσιος Σολωμός
Μελοποίηση: Νικόλαος Μάντζαρος (συνθέτης του Εθνικού μας Ύμνου)

Το ποίημα εντάσσεται στη νεανική περίοδο της δημιουργίας του Δ. Σολωμού (1818-1823). Περιγράφει τα συναισθήματα που δημιουργούνται από την αναχώρηση ενός αγαπημένου προσώπου, της Ξανθούλας, για την ξενιτιά. Η εκφραστική λιτότητα του ποιήματος, η μουσική του N. Μάντζαρου και η ερμηνεία της Α. Καγιαλόγλου δημιουργούν ένα τρυφερό αποτέλεσμα και συμβάλλουν στην απόλαυση αλλά και στην εύκολη πρόσληψη των νοημάτων του ποιήματος από τα παιδιά.
 Διάλεξα να ασχοληθούμε με την Ξανθούλα με αφορμή την  Παγκόσμια Ημέρα για την Ελληνική Γλώσσα*, η οποία εορτάζεται κάθε χρόνο στις 9 Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού.  
*Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας έγινε με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εξωτερικών και Παιδείας (ΦΕΚ Β΄1384/24/04/2017).

Αφού διαβάσαμε το ποίημα και ακούσαμε το τραγούδι, προέτρεψα τα παιδιά της ομάδας του ολοήμερου τμήματος να σκεφτούν και να εκφράσουν την άποψή τους για:
-την πιθανή προέλευση του ονόματος της Ξανθούλας
-τους λόγους που, κατά τη γνώμη τους, ταξίδεψε στην ξενιτιά
-για την ώρα της αναχώρησης
-για τα συναισθήματα των φίλων της και τα δικά της
και, κυρίως, 
-για το πώς φαντάζονται τη ζωή της στην ξενιτιά καθώς και  τη ζωή της και τη ζωή των φίλων της στην περίπτωση που, σύμφωνα με την άποψη κάποιων παιδιών, θα επέστρεφε στην πατρίδα της.

Στόχοι: 
Η αισθητική απόλαυση από την ποίηση και τη μελοποίησή της
Η κατανόηση και η έκφραση συναισθημάτων
Η γλωσσική καλλιέργεια  και η έκφραση νοημάτων

Παρακάτω, η αναχώρηση της Ξανθούλας, όπως τη ζωγράφισε η Αριάδνη, και η ιστορία που δημιούργησε: 



"Η Ξανθούλα ήταν όμορφη με ξανθά μαλλιά. Φόρεσε ένα φουστανάκι με καρδούλες και ετοιμάστηκε να πάει στην ξενιτιά. Μπήκε σε μια βαρκούλα που το πανάκι της ήταν άσπρο σαν περιστέρι. Η Ξανθούλα αποφάσισε μια μέρα να φύγει, γιατί στη χώρα της είχε πόλεμο ενώ στην ξενιτιά δεν είχε. Είχε ειρήνη. 
Έφυγε το βράδυ και οι φίλοι της ήταν στο λιμάνι και την αποχαιρετούσαν. Πιο πολύ ήταν στενοχωρημένοι που έφευγε η φίλη τους και δακρύσανε. Η Ξανθούλα τους χαιρετούσε από τη βαρκούλα με το μαντίλι της. Ταξίδευε, ταξίδευε η βαρκούλα με την Ξανθούλα και σε λίγο δεν μπορούσαν οι φίλοι της να τη δουν καλά, γιατί είχε πάει πολύ μακριά στη θάλασσα. 
Η Ξανθούλα έφτασε σε μια μεγάλη πόλη και πήγε και έμεινε σε ένα ξενοδοχείο. Την άλλη μέρα άρχισε τη δουλειά. Έφτιαχνε χυμούς και τους πουλούσε στο δρόμο, γιατί δεν είχε μαγαζί. Όμως σε λίγο καιρό μάζεψε πολλά λεφτά και αποφάσισε και έχτισε ένα σπίτι πολύ μεγάλο με πισίνα μπροστά. Τώρα η Ξανθούλα ήτανε χαρούμενη. Της άρεσε η χώρα που έμενε και το σπίτι της και έτσι έμεινε εκεί πολλά χρόνια. Έμεινε τρία χρόνια. Το σκεφτόταν όμως και το χωριό της και τους φίλους της. Έλεγε, τι να κάνουν οι φίλοι μου; 
Όταν τέλειωσε ο πόλεμος στο χωριό της αποχαιρέτησε την ξενιτιά και γύρισε στο χωριό της. Οι φίλοι της τρέξανε και την αγκάλιασαν. Η Ξανθούλα αγόρασε τρία παγωτά και τους κέρασε και τους χάρισε πολλά δώρα. 
Μετά έφτιαξε ένα μεγάλο σπίτι και είπε στους φίλους της να πάνε να μείνουνε μαζί της, γιατί αυτοί δεν είχανε σπίτι. Τα σπίτια τους είχανε γκρεμιστεί από τον πόλεμο. Όλοι έμεναν μαζί και ήταν ευτυχισμένοι. Μετά αρχίσανε και δουλεύανε και φτιάξανε πάλι ωραίο το χωριό τους, γιατί είχε χαλάσει όλο από τον πόλεμο. Αφού το έφτιαξαν ήταν όλοι πολύ χαρούμενοι και ζήσανε καλά κι εμείς καλύτερα".

Παρακάτω, η Ξανθούλα και η αναχώρησή της όπως τη ζωγράφισαν ο Μάριος, η Ειρήνη και η Μαρία-Χριστίνα και η δική τους ιστορία:




"Η Ξανθούλα ήταν μια ξανθιά κοπέλα που ζούσε σε ένα χωριό. Μια μέρα αποφάσισε να φύγει από το χωριό της και να πάει στην ξενιτιά, στην Αμερική. Εκεί ήταν η γονείς της και ο παππούς της με τη γιαγιά της. Λείπανε πολλά χρόνια γιατί τους άρεσε η Αμερική. Οι γονείς της δουλεύανε σε μια τράπεζα. Η Ξανθούλα ήτανε στο χωριό, γιατί της άρεσε να είναι με τους φίλους της και τις φίλες της, αλλά τώρα ήθελε πολύ να πάει να δει τους δικούς της. Μια μέρα το είπε στους φίλους της ότι αποφάσισε να πάει στην ξενιτιά. Οι φίλοι της χάρηκαν γιατί η Ξανθούλα θα έβλεπε τους γονείς της και τον παππού και τη γιαγιά της. Λυπήθηκαν όμως πάρα πολύ γιατί θα έφευγε η φίλη τους. Ήταν η καλύτερή τους φίλη και περνούσανε πολύ καλά. Ζωγραφίζανε, παίζανε και πηγαίνανε μαζί στο σχολείο. 
Ένα βράδυ πήγανε στο λιμάνι η Ξανθούλα με τους φίλους της, γιατί έπρεπε να ταξιδέψει. Η Ξανθούλα μπήκε στη βαρκούλα και οι φίλοι της τη χαιρετούσαν από το λιμάνι. Τη χαιρετούσαν και της έλεγαν ευχές: Να περάσεις καλά στην Αμερική, καλό ταξίδι, να έρθεις γρήγορα! Η Ξανθούλα τους χαιρετούσε με το μαντίλι της από τη βαρκούλα. Η βάρκα σε λίγη ώρα έφτασε πολύ μακριά στη θάλασσα. Οι φίλοι της δεν μπορούσαν να τη δουν, δεν ξεχώριζαν τη βάρκα από τα κύματα. Τότε δάκρυσαν οι φίλοι της. Γύρισαν στο σπίτι τους και ήταν πολύ λυπημένοι.
Η Ξανθούλα έφτασε στην Αμερική μετά από δύο μέρες. Στην Αμερική συνάντησε τους γονείς της και τον παππού της και τη γιαγιά της. Της είπανε: Καλώς τη! και την πήρανε αγκαλιά. Μετά πήγανε βόλτα στο ζωολογικό κήπο της Αμερικής και μετά σε ένα λούνα παρκ της Αμερικής. Η Ξανθούλα χοροπηδούσε από τη χαρά της. Κάθε μέρα η μαμά της και ο μπαμπάς της πηγαίνανε στη δουλειά τους, στην τράπεζα, και η Ξανθούλα έμενα στο σπίτι με τη γιαγιά της και τον παππού της και φτιάχνανε μπισκότα.
Στην Αμερική έμεινε πολύ καιρό. Δέκα χρόνια. Πήγε εκεί σχολείο. Πήγε σε ένα σχολείο που ήτανε παιδάκια από την Ελλάδα και όλοι μιλούσανε ελληνικά. 
Όταν περάσανε τα δέκα χρόνια, όλη η οικογένεια και η Ξανθούλα μπήκανε σε ένα καράβι και γυρίσανε στο χωριό τους, στην Ελλάδα. Όταν την είδαν οι φίλοι της έκαναν μεγάλες χαρές και την κάνανε μια μεγάλη αγκαλιά. Μετά η Ξανθούλα με την οικογένειά της πήγανε στο σπίτι τους για να δούνε το χώρο, μήπως τον φτιάξουν, γιατί είχε χαλάσει όλο το σπίτι, επειδή λείπανε δέκα χρόνια. Το φτιάξανε το σπίτι τους και βγάλανε τα ρούχα τους από τις βαλίτσες και τα φυλάξανε. Η Ξανθούλα ήτανε χαρούμενη που ξαναβρήκε τους φίλους της, αλλά στενοχωριότανε γιατί είχε φύγει από την Αμερική επειδή είχε κι εκεί φίλους. Τότε μια μάγισσα τη μεταμόρφωσε σε πεταλούδα και όποτε ήθελε πετούσε και πήγαινε στην Αμερική και όποτε ήθελε πετούσε και γύριζε στην Ελλάδα. Αυτό κράτησε τρεις βδομάδες και μετά ήτανε πάντα η Ξανθούλα και από τότε έμεινε για πάντα στο χωριό της, στην Ελλάδα. 
Πέρασαν πολλά χρόνια και η Ξανθούλα έγινε μεγάλη κοπέλα. Δούλευε και μετά παντρεύτηκε. Και ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα". 


Παρακάτω, η ιστορία της Ξανθούλας όπως τη φαντάστηκε ο Μάνος, η Αναστασία, ο Κωνσταντίνος Μ., ο Κωνσταντίνος Σ. ο Τριαντάφυλλος, ο Εφραίμ, ο Στέφανος, ο Μιχάλης, η Αριάδνη και ο Παναγιώτης:

"Μια φορά κι έναν καιρό, η Ξανθούλα αποφάσισε να πάει στην ξενιτιά, που ήταν μια άλλη χώρα, μακριά από την Ελλάδα. Η Ξανθούλα είχε αυτό το όνομα γιατί ήτανε μια κοπέλα που είχε ξανθά μαλλιά (αν είχε μαύρα θα τη λέγανε Μαυρούλα, πρόσθεσε ο Μιχάλης). Η Ξανθούλα ήθελε να δει τους φίλους της σ' αυτή τη χώρα, που μένανε εκεί, γιατί εκεί τους γέννησε η μαμά τους. Όμως οι φίλοι της, που είχε εδώ στην Ελλάδα, στενοχωρήθηκαν όταν έφυγε η Ξανθούλα και όταν η βαρκούλα της είχε πάει πολύ μακριά. Λυπήθηκαν και δάκρυσαν, γιατί την έχασαν από την παρέα τους. Και όταν μπήκε στη βαρκούλα, της είπαν: Να περάσεις καλά και να προσέχεις! και τη χαιρετούσαν. Η Ξανθούλα τούς χαιρετούσε κι αυτή με το μαντίλι της από τη βαρκούλα.
Μετά η Ξανθούλα έφτασε στην ξενιτιά και συνάντησε τους άλλους φίλους της και αυτοί χάρηκαν πάρα πολύ. Έκαναν ένα τέλειο πάρτι από τη χαρά τους. 
Σε αυτή τη χώρα η Ξανθούλα περνούσε πολύ καλά και έζησε εκεί πολλά χρόνια. Δούλευε και σηκωνόταν πρωί πρωί για να πάει στη δουλειά της για να βγάλει λεφτά. Μετά παντρεύτηκε και έκανε παιδιά. 
Οι φίλοι της, που ήταν στην Ελλάδα, τη σκεφτόνταν και έλεγαν: Μακάρι να ερχόταν!
Όταν μεγάλωσαν τα μωρά της και έγιναν παιδάκια πιο μεγάλα, γύρισε πίσω στην Ελλάδα μαζί με τα παιδιά της, το καλοκαίρι. Αγκαλιές, φιλιά, αγάπη με τους φίλους της! Η Ξανθούλα τούς έφερε πολλά δώρα. Σοκολάτες, μαγνητάκια, στολίδια για το σπίτι τους, βιβλία, παραμύθια, πολλά δώρα, γιατί τους αγαπούσε. Όταν πέρασε το καλοκαίρι, η Ξανθούλα ξαναγύρισε στην ξενιτιά, στην άλλη χώρα, γιατί εκεί έμενε τώρα και εκεί ήταν η δουλειά της. Οι φίλοι της λυπήθηκαν πάλι, αλλά η Ξανθούλα τούς είπε ότι θα πήγαινε κάθε καλοκαίρι. Τότε οι φίλοι της χάρηκαν. Αυτό γινότανε πάντα και περνούσανε τέλεια".

Τρίτη 28 Ιανουαρίου 2020

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 2019-20 - ΤΑ ΚΙΤΡΙΝΑ ΚΑΠΕΛΑ



 Κέλλυ Ματαθία-Κόβο
Εκδόσεις Πατάκη, 2017


"Μια ιστορία που μιλάει για φόβο και θάρρος, για φιλία που δε γνωρίζει όρια, για ευγνωμοσύνη και μνήμη. Μιλάει γι αυτούς που, όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με το θεριό, ακούν την εσωτερική τους φωνή, την καρδιά τους, και βρίσκουν τη δύναμη να αποφασίσουν για την τύχη τους. Μιλάει όμως και για εκείνους που βάζουν σε κίνδυνο τον εαυτό τους, υπερασπίζοντας το δικαίωμα στη ζωή" (Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

"Τα Κίτρινα Καπέλα αφηγούνται την ιστορία μιας εβραϊκής οικογένειας που σώθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Είναι η ιστορία της οικογένειας της συγγραφέα, όπως καταγράφηκε στη μνήμη της από την παιδική της ηλικία. Είναι μια ιστορία που μιλάει για φόβο και απειλή, αλλά κυρίως για θετικές στάσεις, για την αντιμετώπισή τους. Μιλάει για αποφασιστικότητα, φιλία και αλληλοβοήθεια, ανιδιοτέλεια, συντροφικότητα και ανθρωπισμό". (Μαρίζα Ντεκάστρο, παιδαγωγός-κριτικός βιβλίων για παιδιά).


Πώς να μιλήσεις για πολύ δύσκολα, για πολύ "βαριά" θέματα στα μικρά παιδιά, χωρίς να διαταράξεις την ψυχή τους, χωρίς να μαυρίσεις την αισιοδοξία που, ως γνωστό, χωρίς αυτήν σταματάει η ανάπτυξη;
Ο πιο ασφαλής τρόπος είναι μέσω της λογοτεχνίας, μέσω ενός συμβολικού κειμένου δηλαδή, αρκεί να υπάρχει το κείμενο αυτό και, στη συνέχεια, να μπορεί ο εκπαιδευτικός να  το εντοπίσει, να το μελετήσει και να το επεξεργαστεί με τα συγκεκριμένα παιδιά, με ευελιξία και προσοχή. 

Σήμερα, ημέρα μνήμης του Ολοκαυτώματος, και σύμφωνα με την εγκύκλιο του Υ.ΠΑΙ.Θ. για δράσεις στα σχολεία, επέλεξα να διαβάσω στα παιδιά το βιβλίο Τα κίτρινα καπέλα. Ένα βιβλίο που είχα τη χαρά να παρακολουθήσω την παρουσίασή του και να μιλήσω με τη συγγραφέα και εικονογράφο του, όταν εκδόθηκε. Την είχα συγχαρεί, μάλιστα, γιατί ως εικονογράφος λειτούργησε παιδαγωγικά και απέφυγε να ζωγραφίσει τα θεριά όπως θα τα φανταζόταν η ίδια. Άφησε έτσι τον απαιτούμενο χώρο για να τα φανταστεί κάθε παιδί με τα δικά του δεδομένα.   

Μετά την αφήγηση, έγινε μια πολύ εποικοδομητική συζήτηση με τα παιδιά, με βάση τις έννοιες που αναδύονται στο βιβλίο. Δηλαδή, τα δικαιώματα του ανθρώπου (σε αυτό βοήθησε η ενασχόλησή μας φέτος με τα δικαιώματα του παιδιού), την απειλή, το φόβο, αλλά και το θάρρος, την αποφασιστικότητα, την υπευθυνότητα, τη φιλία, την ενσυναίσθηση, τη συμπαράσταση, την αλληλοβοήθεια, το σεβασμό και την ιδιότητα του ενεργού πολίτη. Θα μεταφέρω εδώ μέρος από τις συζητήσεις μας, γιατί η ροή ήταν γρήγορη και δεν μπόρεσα να καταγράψω αυτολεξεί τις απαντήσεις των παιδιών σε όλες τις ερωτήσεις, καθώς και κάποιες ζωγραφιές των παιδιών που συμμετείχαν στη δράση. Για τη δημιουργία των ερωτήσεων έλαβα υπόψη μου και τις προτάσεις που έχει κάνει για την επεξεργασία του βιβλίου, ανά ηλικία, η κ. Μαρίζα Ντεκάστρο.
Γ.Σ. 

Μια από τις ερωτήσεις που έθεσα στα παιδιά ήταν η εξής:

Αν στη θέση των προβάτων του παραμυθιού ήταν ένας φίλος σου ή κάποιοι φίλοι σου θα έκανες κάτι για να βοηθήσεις και τι θα ήταν αυτό;

Κωνσταντίνος Μ.: "Θα έτρεχα γρήγορα να σώσω το φίλο μου, όσο μακριά κι αν ήταν. Θα προσπαθούσα να μην έχω φόβο, να ήμουνα δυνατός και θα έβγαζα το φίλο μου από τη φυλακή που θα τον είχαν βάλει τα θεριά, οι κακοί. Μετά θα φυλάκιζα τα θεριά, γιατί αυτό ήτανε δίκαιο".

Αναστασία: "Θα έτρεχα πολύ, θα είχα πολλές δυνάμεις, και δεν θα είχα κανένα πόνο στην καρδιά. Ας πούμε, κυρία, ότι κινδύνευε η Οριάνα, θα πήγαινα χωρίς φόβο, θα έβαζα τα χέρια μου στο συρματόπλεγμα και θα το έσπαγα. Μετά θα έπαιρνα την αστυνομία για να φυλακίσει τα θεριά".

Μαρία-Χριστίνα: "Θα έτρεχα να βοηθήσω και με ένα μαγικό κλειδί θα είχα ξεκλειδώσει τα συρματοπλέγματα και θα έπαιρνα τους φίλους μου και θα γυρίζαμε στο χωριό μας. Τότε θα ζούσαμε όλοι μαζί ήσυχα και ωραία. Τα θεριά δε θα μπορούσαν να κάνουν τίποτα, γιατί θα ήμουνα πολύ δυνατή και θα τους έδινα μια κλωτσιά να πέσουνε κάτω".

Μιχάλης: "Θα πήγαινα πολύ γρήγορα να βοηθήσω τους φίλους μου. Θα έφτιαχνα ένα καράβι και θα πήγαινα τη νύχτα. Τα θεριά δε θα έπαιρναν είδηση. Και αν ξυπνούσαν θα είχα πολύ δυνατά φώτα στο καράβι μου και θα τα άναβα και θα τα στράβωνα να μη με δουν που θα παίρνω τους φίλους μου μέσα από το συρματόπλεγμα".

Αριάδνη:  Θα πήγαινα να βοηθήσω και θα έπαιρνα μαζί και τους σκύλους μου, για να δαγκώσουν τα θεριά. Θα γαβγίζανε δυνατά και μετά θα τους έλυνα και θα τα κυνηγούσανε. Ο Δίας θα ήτανε ο πιο τρομαχτικός. Θα έδιωχνε τα θεριά και μετά θα δάγκωνε το σύρμα και θα ελευθέρωνε τους φίλους μου. Ο Δίας θα ήταν ήρωας (!)"

Μια  άλλη ερώτηση: Πώς φαντάζεσαι τα θεριά του παραμυθιού;

Κωνσταντίνος Μ.: "Είναι σαν τους κακούς σούπερ ήρωες, σχεδόν σαν εξωγήινοι. Είναι άσχημα, τρομαχτικά, σαν κακοί δράκοι".

Αναστασία: "Ζουν στα βουνά, όπως το λέει και το παραμύθι, και φοράνε μαύρες κουκούλες, για να μη βλέπουμε το πρόσωπό τους".

Μαρία-Χριστίνα: "Είναι μακριά πάνω στα βουνά και βλέπουνε τα πρόβατα με κιάλια. Είναι μαύρα και κακά".

Μιχάλης: "Είναι σαν άνθρωποι κακοί και μαύρα σαν τις μύγες".

Αριάδνη: "Είναι κίτρινα και κοντά και έχουν άγρια φωνή. Θέλανε να βάλουν στη φυλακή τα πρόβατα για πάντα, γιατί ήταν πολύ κακά". 

Μια τρίτη ερώτηση: Η ζωγράφος ζωγράφισε τον ουρανό μια γαλάζιο και μια μαύρο και βαρύ. Γιατί νομίζεις ότι το έκανε αυτό;

Κωνσταντίνος Μ. : "Επειδή έπρεπε να δείξει το καλό και το κακό. Το μαύρο είναι όταν έχουμε πόλεμο, σκοτωμούς..."

Αναστασία: "Το μαύρο ουρανό τον ζωγράφισε γιατί τότε ήταν ο φόβος και τα θεριά που φοβίζανε τα πρόβατα που δεν είχανε κάνει κακό σε κανένα. Το γαλάζιο ουρανό τον ζωγράφισε όταν τα πρόβατα ήτανε ήσυχα στο βοσκοτόπι τους και δεν τα φοβέριζε κανένας".


Αριάδνη: "Ζωγράφισε γαλάζιο τον ουρανό η Κέλλυ, γιατί τότε τα πρόβατα ήταν ευχαριστημένα και δεν φοβόντουσαν. Αυτό ήθελε να μας δείξει η Κέλλυ. Μετά σκέφτηκε να ζωγραφίσει μαύρο τον ουρανό γιατί τα πρόβατα φοβόντουσαν τα θεριά και τα πολεμικά αεροπλάνα που πετούσαν από πάνω τους τη νύχτα".

Μιχάλης: "Ζωγράφισε μαύρο τον ουρανό γιατί τα πρόβατα ήταν τρομαγμένα και γαλάζιο γιατί ήταν χαρούμενα και δεν είχανε φόβο. Ζούσανε καλά και ήσυχα". 

Μαρία - Χριστίνα: "Το μαύρο χρώμα το διάλεξε γιατί τότε τα πρόβατα και η οικογένεια Μπε ήταν φοβισμένοι, επειδή τους φοβέριζαν τα θεριά. Ήταν στενοχωρημένοι και έπρεπε να φύγουνε για να μην τους βάλουν φυλακή τα θεριά. Το γαλάζιο το διάλεξε για να ζωγραφίσει τον ουρανό τότε που δεν φοβότανε τα πρόβατα και ήταν ήσυχα".

27 Ιανουαρίου 2020

                                                    Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος


Δευτέρα 13 Ιανουαρίου 2020

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 2019-20- ΞΟΥΤ


Μια ακόμη εποικοδομητική συζήτηση με τα παιδιά με αφορμή ένα βιβλίο

ΞΟΥΤ
                           Φωτεινή Σκαλίδη & Ζωή Τσάμπρα
Εκδόσεις Μίλητος

ε κάθε δρόμο, σε κάθε γωνιά της γης, μπορεί κι εσείς να συναντήσετε έναν Ξουτ. Θα τον αναγνωρίσετε από το αδύναμό του σώμα, από τις φοβισμένες του κινήσεις και από το ζεστό του βλέμμα" (Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Η ιστορία μιλάει για έναν μικρό, αδέσποτο σκύλο, που όλοι όσοι τον πήραν στο σπίτι τους, παρά την αφοσίωση που τους έδειχνε, έβρισκαν κάποιο λόγο για να τον διώξουν, μ' ένα σκληρό ξουτ! Άκουσε τόσες πολλές φορές αυτή τη λέξη, που νόμιζε πως Ξουτ ήταν το όνομά του.
Μια γριά κυρία τον έδιωξε, γιατί μια μέρα που τον άφησε πολλές ώρες μόνο του στο σπίτι, ο Ξουτ δεν άντεξε και έβρεξε λίγο το χαλάκι. Ένα ζευγάρι τον έδιωξε γιατί προτίμησε έναν όμορφο σκύλο ράτσας. Ένας φοιτητής γιατί, τις ώρες που έλειπε, ο Ξουτ γάβγιζε, επειδή ένιωθε στενοχώρια, και ενοχλούσε τους γείτονες. Ένα άλλο ζευγάρι, γιατί απέκτησε μωρό κι ένας φύλακας εργοστασίου γιατί δεν ήταν τόσο άγριος σκύλος, όσο έπρεπε.
Μια μέρα όμως η αγάπη και η φροντίδα ήρθε για τον Ξουτ από έναν άνθρωπο που είχε χάσει την όρασή του. Όλα ξεκίνησαν τη στιγμή που ο Ξουτ βοήθησε αυτόν τον άνθρωπο να περάσει απέναντι στο δρόμο με τα αυτοκίνητα. Από τότε έζησαν μαζί καλά και ήρεμα, γιατί ο ένας κάλυπτε σημαντικές ανάγκες του άλλου.

Τα παιδιά άκουσαν με μεγάλο ενδιαφέρον την ιστορία του Ξουτ και ζωγραφίζοντας εικόνες που τα εντυπωσίασαν, συζητούσαν μεταξύ τους για τη συμπεριφορά των ανθρώπων που τον έδιωχναν. 
Όποιο παιδί καλούσα τις επόμενες μέρες για να συζητήσουμε όσα έγιναν στην ιστορία αυτή, ερχόταν πρόθυμα και θυμόταν όλα όσα συνέβησαν.
Οι ερωτήσεις που έθεσα ήταν απλές και αυτονόητες, αλλά ικανές για να εκφράσουν τα παιδιά τα συναισθήματα και τις απόψεις τους αλλά και για να αξιολογήσουν τις συμπεριφορές των ηρώων κάνοντας τις δικές τους προτάσεις. 
Αρχικά λοιπόν προέτρεψα τα παιδιά να εστιάσουν στη συμπεριφορά των ηρώων του παραμυθιού που έδιωξαν τον Ξουτ και στη συνέχεια στη συμπεριφορά του ήρωα με τα προβλήματα όρασης.

Οι ερωτήσεις: 
α) Αν ήσουν κι εσύ μέσα στην ιστορία και έβλεπες όλα όσα έγιναν, τι θα έλεγες στη γριά κυρία, στο ζευγάρι που πήρε καινούριο σκύλο, στο φοιτητή, στο ζευγάρι που απέκτησε μωρό και στο φύλακα;

β) Στον κύριο που είχε χάσει την όρασή του τι θα έλεγες;

Οι απαντήσεις της Αναστασίας:

"Στην κυρία θα έλεγα να πάει να πλύνει το χαλάκι και να μη διώξει τον Ξουτ. Θα της έλεγα, δεν βλέπεις που αισθάνεται μοναχούλι και στενοχωρημένο; 
Στους άλλους που πήρανε καινούριο σκύλο, εκείνο τον όμορφο, θα τους έλεγα, μα δε βλέπετε πως και ο Ξουτ είναι όμορφος; Τι πράματα είναι αυτά, να διώχνετε ένα σκυλάκι που είναι τόσο καλό; Τον άλλο να μην τον παίρνατε, όχι να πάτε να διώξετε τον Ξουτ!
Στο φοιτητή θα του έλεγα να ανοίξει μια μικρή τρυπούλα στην πόρτα για να βγαίνει ο Ξουτ έξω λιγάκι και να πει στους γείτονες να τον προσέχουνε. Να μη φωνάζουνε γιατί γαβγίζει, γιατί τι να κάνει που ήτανε ένα μικρό σκυλάκι μοναχό του τόσες ώρες; Ε, μα κι αυτοί πια!
Στη γυναίκα που γέννησε το μωρό θα έλεγα να βάλει τον Ξουτ, έξω στην αυλή σε ένα σπιτάκι με το φαγητό του και το νερό του και να κάθεται αυτή μέσα να φροντίζει το μωρό της. Ο πατέρας να τον πηγαίνει βόλτα. Άμα μεγαλώσει το μωρό, τότε να τον βάλει μέσα γιατί ο Ξουτ δε θα το πείραζε. Και το μωρό θα έκανε χαρές που θα έβλεπε το σκυλάκι και θα παίζανε μαζί. Θα της έλεγα, τι φοβάσαι και διώχνεις το σκυλάκι; Δε βλέπεις πόσο καλό είναι; Αυτά.
Στο φύλακα θα του έλεγα: Να πάρεις έναν άλλο σκύλο, άμα θέλεις, που να είναι άγριος και να γαβγίζει, να κάνεις τη δουλειά σου, και τον Ξουτ να τον κρατήσεις σε μιαν άκρη να σου κάνει παρέα".

"Στον κύριο που είχε χάσει την όρασή του θα του έλεγα μπράβο που πήρε τον Ξουτ και δεν τον έδιωξε ποτέ". 

Οι απαντήσεις του Μάνου:

"Στη γριά κυρία, θα έλεγα: Το χαλάκι θα το πλύνω εγώ! Δεν έγινε και κάτι σοβαρό. Να τον κρατήσεις τον Ξουτ!
Στο φοιτητή θα έλεγα: Εμένα με λένε Μάνο και είμαι από την Πάρο. Εσένα; Θα τον γνώριζα... και μετά θα του έλεγα: Θα μένω εγώ να προσέχω τον Ξουτ κι εσύ πήγαινε στο μάθημά σου. 
Σ' αυτούς που πήρανε τον ωραίο σκύλο θα έλεγα: Αφήστε τον! Τι θα σας κάνει ένα μικρό σκυλάκι και του λέτε ξουτ;
Στην κυρία που γέννησε το μωρό θα έλεγα: Άστο το σκυλάκι, μην το διώχνεις. Εγώ θα το έβαζα στο υπόγειο. Θα άναβα κεράκια για να βλέπει, θα του έβαζα φαγητάκι για να τρώει και νεράκι για να πίνει και θα είχα κόψει μια πορτίτσα να τριγυρίζει άμα θέλει. Γιατί δεν το κάνεις κι εσύ αυτό;
Στο φύλακα θα έλεγα: Πάρε ένα μαντρόσκυλο για να είναι άγριο και να γαβγίζει και δώσε μου εμένα τον Ξουτ να τον κρατήσω στο σπίτι μου.

Στον κύριο που είχε χάσει την όρασή του θα του έλεγα: Κύριε, κράτα για πάντα το σκυλάκι, που είσαι τόσο καλός άνθρωπος και δε διώχνεις σκυλάκια. Θα είναι πολύ ωραία η ζωή με τον Ξουτ, γιατί θα σε προσέχει και θα τον προσέχεις κι εσύ που όλοι τον έδιωχναν".

Οι απαντήσεις του Τριαντάφυλλου:

"Στη γριά θα έλεγα (άμα ήμουνα μέσα στην ιστορία και με είχε γνωρίσει): Κυρία, άμα ο Ξουτ λερώνει το χαλάκι, θα έρχομαι να το πλένω εγώ. Εύκολο είναι... Δεν είναι σωστό να διώξεις ένα τόσο καλό σκυλάκι.
Στο φοιτητή θα έλεγα: Να δώσεις σε ένα φίλο σου το σκυλάκι και να το παίρνεις το βράδυ που θα γυρίζεις. Γίνεται αυτό.
Στην κυρία που γέννησε το μωράκι της θα έλεγα: Κυρία, τον Ξουτ θα έρθω εγώ και θα τον κρύψω σε ένα δωμάτιο να τον προσέχω, μέχρι να μεγαλώσει το μωράκι σου.
Στο φύλακα θα έλεγα: Ο Ξουτ τι θα σου κάνει; Τίποτα. Πάρε ένα μεγάλο σκύλο, άγριο, και άμα δε θέλεις καθόλου τον Ξουτ, θα τον κρατήσω εγώ.

Στον κύριο που είχε χάσει την όρασή του και δεν έβλεπε, θα έλεγα: Εσύ, που είσαι καλός κύριος και αγαπάς τα σκυλιά, θα έχεις ένα σκύλο που δεν έχει κανένα να τον φροντίζει. Μπράβο σου! Θα κερδίσεις που θα προσέχεις τον Ξουτ, γιατί κι αυτός θα σε φροντίζει". 

Οι απαντήσεις του Κωνσταντίνου Μ.:

"Στη γριά κυρία θα έλεγα: Να μην το διώξεις το σκυλάκι. Δε σκέφτεσαι πως θα στενοχωριέται; Το χαλάκι μπορείς να το πλύνεις και όλα θα είναι καλά.
Σ' αυτούς που πήρανε τον όμορφο σκύλο θα έλεγα: Όλοι τον διώχνουνε τον Ξουτ. Γιατί τον διώχνετε κι εσείς; Θα μπορούσατε να μην τον αγοράσετε αυτόν τον σκύλο. Για δείτε... και ο Ξουτ είναι όμορφος!
Στο φοιτητή θα έλεγα: Άφησε ξεκλείδωτη την πόρτα ή πες σε ένα φίλο σου να έρθει στο σπίτι σου και να φυλάει τον Ξουτ, όταν λείπεις εσύ στο μάθημά σου.
Στην κυρία που γέννησε το μωρό θα έλεγα: Μπορείτε να βάλετε κάπου έξω το σκυλάκι, σε ένα σπιτάκι για σκύλους, να μη φοβάται το μωρό".
Δασκάλα: Νομίζεις ότι θα φοβόταν το μωρό;
Κωνσταντίνος: Ναι, μπορεί, επειδή ήταν μωρό. Αργότερα, που θα μεγάλωνε, δε θα φοβόταν και θα έπαιζε με το σκυλάκι".
Στο φύλακα θα έλεγα: Να μην τον διώξεις τον Ξουτ. Πάρε ένα μαντρόσκυλο και μπορείς να τα έχεις και τα δύο. Το μαντρόσκυλο μπορεί να μάθει στον Ξουτ να είναι πιο άγριος.

Στον κύριο που είχε χάσει την όρασή του θα του έλεγα: Μπράβο σου, που πήρες κοντά σου τον Ξουτ! Γιατί ο Ξουτ σε βοήθησε να περάσεις το δρόμο και τώρα τον βοηθάς κι εσύ που τον έχεις στο σπίτι σου και δεν τον διώχνεις".                                                               



Οι συζητήσεις έγιναν την ημέρα Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) (03/12/2019) και με κάθε παιδί ξεχωριστά. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι κάποια παιδιά έδωσαν σχεδόν ίδιες απαντήσεις. 
Εύχομαι η αγνότητα, η ευαισθησία απέναντι στα ζώα αλλά και απέναντι στους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κάποιο σημαντικό πρόβλημα να υπάρχει πάντα στην καρδιά και στη σκέψη τους.  
Γιάννα Σέργη

Σάββατο 21 Δεκεμβρίου 2019

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 2019-20 - Ο Καρυοθραύστης


Σήμερα, 19-12-2019, διαβάσαμε το παραμύθι του Καρυοθραύστη. Τα παιδιά μαγεύτηκαν και περισσότερο στο τέλος όταν "εμφανίστηκε" από μια κρυψώνα "αυτοπροσώπως" ο ξύλινος καρυοθραύστης!

Λίγα λόγια για το παραμύθι:

Η ιστορία του Καρυοθραύστη διαδραματίζεται την Παραμονή των Χριστουγέννων, σε μια γερμανική πόλη, όπου η μικρή Κλάρα περιμένει το δώρο από τον νονό της, που είναι κατασκευαστής παιχνιδιών. Ανοίγοντάς το βλέπει με έκπληξη ένα στρατιωτάκι που χρησιμεύει ως καρυοθραύστης. Ανάμεσα στα μεγάλα δόντια του τοποθετείται ένα καρύδι που το δαγκώνει με τη βοήθεια ενός μοχλού και το σπάει. Όταν όλοι οι καλεσμένοι φεύγουν, η Κλάρα μπαίνει στο σαλόνι για να κοιμίσει το στρατιωτάκι της. Καθώς το ρολόι χτυπά μεσάνυχτα, το κορίτσι αποκοιμιέται και μεταφέρεται σε έναν παραμυθένιο κόσμο, όπου τα παιγνίδια ζωντανεύουν και δίνουν μάχη με τους τεράστιους ποντικούς που εισβάλλουν στο δωμάτιο. Σε αυτή τη μάχη ο Καρυοθραύστης, με τη βοήθεια της Κλάρας, αναδεικνύεται νικητής και μεταμορφώνεται σε έναν όμορφο πρίγκιπα.
Στη συνέχεια η Κλάρα και ο Πρίγκιπας-Καρυοθραύστης  κάνουν ένα μαγικό ταξίδι, πρώτα στη χώρα της Βασίλισσας του Χιονιού και έπειτα στη χώρα των Ζαχαρωτών και της Ζαχαρένιας νεράιδας. Το όνειρο δεν κρατάει πολύ. Καθώς ξημερώνουν Χριστούγεννα, η μικρή Κλάρα ξυπνάει και ανακαλύπτει ότι ο γοητευτικός πρίγκιπας του ονείρου της έχει μεταμορφωθεί ξανά στον καρυοθραύστη που της χάρισε ο νονός της.

Μετά την αφήγηση, στο τέλος μιας χαρούμενης μέρας, με τον Καρυοθραύστη αγκαλιά:









Την επόμενη μέρα, ένα μεγάλο χαρτί έγινε η βάση για να αποτυπώσουμε τα βασικά πρόσωπα του παραμυθιού, με το αγαπημένο μας κολάζ. 

Δίπλα στο στολισμένο δέντρο, η Κλάρα, ο Καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικών, ενώ με λίγο χρυσό σπρέι πήραν όλα κι άλλη μια δόση παραμυθένιας μαγείας.



"Αυτό που φτιάξαμε, κυρία, δεν υπάρχει ούτε στο καλύτερο μαγαζί!", φώναξε ενθουσιασμένος ο Μάνος αφού με βοήθησε να αναρτήσουμε στο χώρο της Βιβλιοθήκης τον πίνακα που δημιουργήσαμε.

Και στη συνέχεια, ένα σακούλι γεμάτο καρύδια κι ένας σύγχρονος καρυοθραύστης ήταν αρκετά για να γίνει δοκιμή δυνάμεων... ενθουσιασμός σε κάθε κρατς και μεγαλύτερη προσπάθεια για τα σκληρά καρύδια! Και καινούριες, σύνθετες, λέξεις: καρυδότσουφλο,καρυδόψυχα, καρυοθραύστης ή  καρυδοσπάστης ... Για το τέλος, τι άλλο; ξεφλουδίσαμε τα σπασμένα καρύδια και φάγαμε με όρεξη  το νοστιμότατο και θρεπτικό καρπό.
Ευχαριστούμε, Κωνσταντίνε Μ. για τα υπέροχα καρύδια!





Καλά και Παραμυθένια Χριστούγεννα, παιδιά!
-----------------------------------------------------

(Αυτός είναι ο καρυοθραύστης που διάλεξαν τα παιδιά και θα αγοράσουμε για το σχολείο μας)


Σήμερα, 15/01/2019, επανήλθαμε στο ολοήμερο τμήμα στο ίδιο παραμύθι, για δύο λόγους. Ο ένας ήταν γιατί κάποια παιδιά έλειπαν την ημέρα που το αφηγήθηκα και ο δεύτερος γιατί αποφασίσαμε να αγοράσουμε τον δικό μας καρυοθραύστη! Για το δεύτερο αυτό λόγο, είδαμε τους καρυοθραύστες που πουλάει ένα ηλεκτρονικό κατάστημα, (το είχα εντοπίσει νωρίτερα, κάνοντας έρευνα αγοράς), και τα παιδιά επέλεξαν αυτόν που τους άρεσε για να γίνει δικός μας. Παρατηρώντας λοιπόν αυτούς τους καρυοθραύστες και αφού είχαμε διαβάσει το παραμύθι, ο Μάριος και ο Παναγιώτης ζωγράφισαν και στόλισαν κατάλληλα τον καρυοθραύστη τους. Καμαρώστε και αυτές τις εργασίες:






Και, ναι! Το δέμα με τον καταδικό μας καρυοθραύστη ήρθε! Τον αγγίξαμε, παίξαμε μαζί τους, γελάσαμε, ενθουσιαστήκαμε! Και προσπαθούμε να βρούμε την κατάλληλη θέση στη γωνιά της βιβλιοθήκης μας για να τον τοποθετήσουμε, δίπλα στο βιβλίο του, και να μας συντροφεύει στα διαβάσματά μας.
Ευχαριστούμε τις μανούλες για την αγορά του!



Πέμπτη 12 Δεκεμβρίου 2019

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 11 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ-Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ



Ένα μικρό video που μπορείτε να δείτε μαζί γονείς και παιδιά, πατώντας στον παρακάτω σύνδεσμο 
και το πλήρες κείμενο της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του παιδιού
-ΣΕΛΙΓΕΣ ΜΕΡΕΣ ΘΑ ΕΧΟΥΜΕ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020, ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ (Η παραπάνω εικόνα είναι μια ενδεικτική σελίδα)-


Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, 
περιλαμβάνει τρεις μεγάλες κατηγορίες δικαιωμάτων:
  • Προστασία (από κάθε μορφής κακοποίηση, εκμετάλλευση, διάκριση, ρατσισμό, κ.λπ.)
  • Παροχές (δικαίωμα στην εκπαίδευση, την υγεία, την πρόνοια, την ψυχαγωγία, κ.λπ.)
  • Συμμετοχή (δικαίωμα στην έκφραση γνώμης, την πληροφόρηση, τον ελεύθερο χρόνο, κ.λπ.)

Άρθρο 1
Για τους σκοπούς της παρούσας Σύμβασης, θεωρείται παιδί κάθε ανθρώπινο ον μικρότερο των δεκαοκτώ ετών, εκτός εάν η ενηλικίωση επέρχεται νωρίτερα, σύμφωνα με την ισχύουσα για το παιδί νομοθεσία.
Άρθρο 2
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα, που αναφέρονται στην παρούσα Σύμβαση και να τα εγγυώνται σε κάθε παιδί που υπάγεται στη δικαιοδοσία τους, χωρίς καμία διάκριση φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων του παιδιού ή των γονέων του ή των νόμιμων εκπροσώπων του ή της εθνικής, εθνικιστικής ή κοινωνικής καταγωγής τους, της περιουσιακής τους κατάστασης, της ανικανότητάς τους, της γέννησής τους ή οποιασδήποτε άλλης κατάστασης.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να προστατεύεται αποτελεσματικά το παιδί έναντι κάθε μορφής διάκρισης ή κύρωσης, βασισμένης στη νομική κατάσταση, στις δραστηριότητες, στις εκφρασμένες απόψεις ή στις πεποιθήσεις των γονέων του, των νόμιμων εκπροσώπων του ή των μελών της οικογένειάς του.
Άρθρο 3
1. Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν στα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημοσίους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής προστασίας είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στο παιδί την αναγκαία για την ευημερία του προστασία και φροντίδα, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων του, των επιτρόπων του ή των άλλων προσώπων που είναι νόμιμα υπεύθυνοι γι’ αυτό, και παίρνουν για το σκοπό αυτό όλα τα κατάλληλα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μεριμνούν ώστε η λειτουργία των οργανισμών, των υπηρεσιών και των ιδρυμάτων που αναλαμβάνουν παιδιά και που είναι υπεύθυνα για την προστασία τους να είναι σύμφωνη με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί από τις αρμόδιες αρχές, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας και σε ό,τι αφορά τον αριθμό και την αρμοδιότητα του προσωπικού τους, καθώς και την ύπαρξη μιας κατάλληλης εποπτείας.
Άρθρο 4
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να παίρνουν όλα τα νομοθετικά, διοικητικά και άλλα μέτρα που είναι αναγκαία για την εφαρμογή των αναγνωρισμένων στην παρούσα Σύμβαση δικαιωμάτων. Στην περίπτωση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων, παίρνουν τα μέτρα αυτά μέσα στα όρια των πόρων που διαθέτουν και, όπου είναι αναγκαίο, μέσα στα πλαίσια της διεθνούς συνεργασίας.
Άρθρο 5
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται την ευθύνη, το δικαίωμα και το καθήκον που έχουν οι γονείς ή, κατά περίπτωση, τα μέλη της διευρυμένης οικογένειας ή της κοινότητας, όπως προβλέπεται από τα τοπικά έθιμα, οι επίτροποι ή άλλα πρόσωπα που έχουν νόμιμα την ευθύνη για το παιδί, να του παράσχουν, κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του, τον προσανατολισμό και τις κατάλληλες συμβουλές για την άσκηση των δικαιωμάτων που του αναγνωρίζει η παρούσα Σύμβαση.
Άρθρο 6
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν ότι κάθε παιδί έχει εγγενές δικαίωμα στη ζωή.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μέρη εξασφαλίζουν, στο μέτρο του δυνατού, την επιβίωση και την ανάπτυξη του παιδιού.
Άρθρο 7
1. Το παιδί εγγράφεται στο ληξιαρχείο αμέσως μετά τη γέννησή του και έχει από εκείνη τη στιγμή το δικαίωμα ονόματος, το δικαίωμα να αποκτήσει ιθαγένεια, και, στο μέτρο του δυνατού, το δικαίωμα να γνωρίζει τους γονείς του και να ανατραφεί από αυτούς.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μεριμνούν για τη θέση σε εφαρμογή αυτών των δικαιωμάτων, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία τους και με τις υποχρεώσεις που τους επιβάλουν οι ισχύουσες σ’ αυτό το πεδίο διεθνείς συνθήκες, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, ελλείψει αυτών, το παιδί θα ήταν άπατρις.
Άρθρο 8
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται το δικαίωμα του παιδιού για διατήρηση της ταυτότητας του, συμπεριλαμβανομένων της ιθαγένειας του, του ονόματός του και των οικογενειακών σχέσεων του, όπως αυτά αναγνωρίζονται από το νόμο, χωρίς παράνομη ανάμιξη.
2. Εάν ένα παιδί στερείται παράνομα ορισμένα ή όλα τα στοιχεία που συνιστούν την ταυτότητά του, τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να του παράσχουν κατάλληλη υποστήριξη και προστασία, ώστε η ταυτότητά του να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατόν.
Άρθρο 9
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μεριμνούν ώστε το παιδί να μην αποχωρίζεται από τους γονείς του, παρά τη θέλησή τους, εκτός εάν οι αρμόδιες αρχές αποφασίσουν, με την επιφύλαξη δικαστικής αναθεώρησης και σύμφωνα με τους εφαρμοζόμενους νόμους και διαδικασίες, ότι ο χωρισμός αυτός είναι αναγκαίος για το συμφέρον του παιδιού. Μια τέτοια απόφαση μπορεί να είναι αναγκαία σε ειδικές περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν οι γονείς κακομεταχειρίζονται ή παραμελούν το παιδί, ή όταν ζουν χωριστά και πρέπει να ληφθεί απόφαση σχετικά με τον τόπο διαμονής του παιδιού.
2. Σε όλες τις περιπτώσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις διαδικασίες και να γνωστοποιούν τις απόψεις τους.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα του παιδιού που ζει χωριστά από τους δυο γονείς του ή από τον έναν από αυτούς να διατηρεί κανονικά προσωπικές σχέσεις και να έχει άμεση επαφή με τους δυο γονείς του, εκτός εάν αυτό είναι αντίθετο με το συμφέρον του παιδιού.
4. Όταν ο χωρισμός είναι αποτέλεσμα μέτρων που έχει πάρει ένα Συμβαλλόμενο Κράτος, όπως η κράτηση, η φυλάκιση, η εξορία, η απέλαση η ο θάνατος (συμπεριλαμβανομένου του θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, ο οποίος επήλθε κατά το χρόνο κράτησης) των δύο γονέων ή του ενός από αυτούς ή του παιδιού το Συμβαλλόμενο Κράτος δίνει, μετά από αίτηση, στους γονείς, στο παιδί ή, εάν χρειαστεί, σε ένα άλλο μέλος της οικογένειας, τις ουσιώδες πληροφορίες σχετικά με τον τόπο όπου βρίσκονται το απόν μέλος ή τα απόντα μέλη της οικογένειας, εκτός εάν η αποκάλυψη των πληροφοριών αυτών θα είναι επιζήμια για την ευημερία του παιδιού. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη φροντίζουν εξάλλου ώστε η υποβολή ενός τέτοιου αιτήματος να μην επισύρει δυσμενείς συνέπειες για το ενδιαφερόμενο ή τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα.
Άρθρο 10
1. Σύμφωνα με την υποχρέωση των Συμβαλλόμενων Κρατών δυνάμει της παραγράφου 1 του άρθρου 9, κάθε αίτηση από ένα παιδί ή από τους γονείς του για την είσοδο σε ένα Συμβαλλόμενο Κράτος ή την έξοδο από αυτό με σκοπό την οικογενειακή επανένωση αντιμετωπίζεται από τα Συμβαλλόμενα Κράτη με θετικό πνεύμα, ανθρωπισμό και ταχύτητα. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη φροντίζουν επιπλέον ώστε η υποβολή μιας τέτοιας αίτησης να μην επισύρει δυσμενείς συνέπειες για τον αιτούντα ή για τα μέλη της οικογένειάς του.
2. Το παιδί του οποίου οι γονείς διαμένουν σε διαφορετικά Κράτη έχει το δικαίωμα να διατηρεί, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων, προσωπικές σχέσεις και τακτική άμεση επαφή με τους δύο γονείς του. Για το σκοπό αυτόν και σύμφωνα με την υποχρέωση που βαρύνει τα Συμβαλλόμενα Κράτη δυνάμει της παραγράφου 2 του άρθρου 9, τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα που έχουν το παιδί και οι γονείς του να εγκαταλείψουν οποιαδήποτε χώρα, συμπεριλαμβανομένης της χώρας αυτού του ίδιου του Συμβαλλόμενου Κράτους και να επιστρέψουν στη δική τους χώρα. Το δικαίωμα εγκατάλειψης οποιασδήποτε χώρας μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μόνο των περιορισμών που ορίζει ο νόμος και που είναι αναγκαίοι για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας και των δημόσιων ηθών, ή των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων, και που είναι συμβατοί με τα υπόλοιπα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στην παρούσα Σύμβαση.
Άρθρο 11
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν μέτρα εναντίον των αθέμιτων μετακινήσεων παιδιών στο εξωτερικό και εναντίον της μη επανόδου τους.
2. Για το σκοπό αυτόν, τα Συμβαλλόμενα Κράτη ευνοούν τη σύναψη διμερών ή πολυμερών συμφωνιών ή την προσχώρηση στις ήδη υπάρχουσες συμφωνίες.
Άρθρο 12
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη εγγυώνται στο παιδί που έχει ικανότητα διάκρισης το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης της γνώμης του σχετικά με οποιοδήποτε θέμα που το αφορά, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις του παιδιού ανάλογα με την ηλικία του και το βαθμό ωριμότητάς του.
2. Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει ιδίως να δίνεται στο παιδί η δυνατότητα να ακούγεται σε οποιαδήποτε διοικητική ή δικαστική διαδικασία που το αφορά, είτε άμεσα είτε μέσω ενός εκπροσώπου ή ενός αρμόδιου οργανισμού, κατά τρόπο συμβατό με τους διαδικαστικούς κανόνες της εθνικής νομοθεσίας.
Άρθρο 13
1. Το παιδί έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία αναζήτησης, λήψης και διάδοσης πληροφοριών και ιδεών οποιουδήποτε είδους, ανεξαρτήτως συνόρων, υπό μορφή προφορική, γραπτή ή τυπωμένη, ή καλλιτεχνική ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο της επιλογής του.
2. Η άσκηση του δικαιώματος αυτού μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μόνο των περιορισμών που ορίζονται από το νόμο και που είναι αναγκαίοι:
α) Για το σεβασμό των δικαιωμάτων και της υπόληψης των άλλων ή
β) Για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας και των δημόσιων ηθών.
Άρθρο 14
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα του παιδιού για ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα και το καθήκον των γονέων ή, κατά περίπτωση, των νομίμων εκπροσώπων του παιδιού, να το καθοδηγούν στην άσκηση του παραπάνω δικαιώματος κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του.
3. Η ελευθερία της δήλωσης της θρησκείας του ή των πεποιθήσεών του μπορεί να υπόκειται μόνο στους περιορισμούς που ορίζονται από το νόμο και που είναι αναγκαίοι για τη διαφύλαξη της δημόσιας ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας και των δημόσιων ηθών, ή των ελευθεριών των θεμελιωδών δικαιωμάτων των άλλων.
Άρθρο 15
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν τα δικαιώματα του παιδιού στην ελευθερία του να συνεταιρίζεται και του να συνέρχεται ειρηνικά.
2. Δεν τίθενται περιορισμοί για την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών, εκτός από αυτούς που ορίζει ο νόμος και που είναι αναγκαίοι σε μια δημοκρατική κοινωνία, προς το συμφέρον της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας ασφάλειας ή της δημόσιας τάξης ή για την προστασία της δημόσιας υγείας ή των δημόσιων ηθών, ή των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων.
Άρθρο 16
1. Κανένα παιδί δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αυθαίρετης ή παράνομης επέμβασης στην ιδιωτική του ζωή, στην οικογένεια του, στην κατοικία του ή στην αλληλογραφία του, ούτε παράνομων προσβολών της τιμής και της υπόληψής του.
2. Το παιδί δικαιούται να προστατεύεται από το νόμο έναντι τέτοιων επεμβάσεων ή προσβολών.
Άρθρο 17
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν τη σημασία του έργου που επιτελούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και φροντίζουν ώστε το παιδί να έχει πρόσβαση σε ενημέρωση και σε υλικό, που προέρχονται από διάφορες εθνικές και διεθνείς πηγές, ιδίως σ’ αυτά που αποσκοπούν στην προαγωγή της κοινωνικής, πνευματικής και ηθικής ευημερίας του, καθώς και της σωματικής και πνευματικής υγείας του. Για το σκοπό αυτόν, τα Συμβαλλόμενα Κράτη:
α) Ενθαρρύνουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στη διάδοση πληροφοριών και υλικού που παρουσιάζουν κοινωνική και πολιτιστική χρησιμότητα για το παιδί που είναι σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου 29.
β) Ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία για την παραγωγή, ανταλλαγή και διάδοση πληροφοριών και υλικού αυτού του τύπου, που προέρχονται από διάφορες πολιτιστικές, εθνικές και διεθνείς πηγές.
γ) Ενθαρρύνουν την παραγωγή και τη διάδοση παιδικών βιβλίων.
δ) Ενθαρρύνουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη τους τις γλωσσολογικές ανάγκες των αυτόχθονων παιδιών ή των παιδιών που ανήκουν σε μια μειονότητα.
ε) Ευνοούν την επεξεργασία κατάλληλων κατευθυντήριων αρχών που να προορίζονται για την προστασία του παιδιού από την ενημέρωση και το υλικό που βλάπτουν την ευημερία του, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις των άρθρων 13 και 18.
Άρθρο 18
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξασφάλιση της αναγνώρισης της αρχής, σύμφωνα με την οποία και οι δύο γονείς είναι από κοινού υπεύθυνοι για την ανατροφή του παιδιού και την ανάπτυξή του. Η ευθύνη για την ανατροφή του παιδιού και για την ανάπτυξή του ανήκει κατά κύριο λόγο στους γονείς, ή κατά περίπτωση, στους νόμιμους εκπροσώπους του. Το συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί τη βασική τους μέριμνα.
2. Για την εγγύηση και την προώθηση των δικαιωμάτων που εκφράζονται στην παρούσα Σύμβαση, τα Συμβαλλόμενα Κράτη παρέχουν την κατάλληλη βοήθεια στους γονείς και στους νόμιμους εκπροσώπους του παιδιού, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους για την ανατροφή του παιδιού και εξασφαλίζουν τη δημιουργία οργανισμών, ιδρυμάτων και υπηρεσιών επιφορτισμένων να μεριμνούν για την ευημερία των παιδιών.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν στα παιδιά των οποίων οι γονείς εργάζονται το δικαίωμα να επωφελούνται από τις υπηρεσίες και τα ιδρύματα φύλαξης παιδιών, εφόσον τα παιδιά πληρούν τους απαιτούμενους όρους.
Άρθρο 19
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα νομοθετικά, διοικητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά μέτρα, προκειμένου να προστατεύσουν το παιδί από κάθε μορφή βίας, προσβολής ή βιαιοπραγιών σωματικών ή πνευματικών, εγκατάλειψης ή παραμέλησης, κακής μεταχείρισης ή εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανόμενης της σεξουαλικής βίας, κατά το χρόνο που βρίσκεται υπό την επιμέλεια των γονέων του ή του ενός από τους δύο, του ή των νομίμων εκπροσώπων του ή οποιουδήποτε άλλου προσώπου στο οποίο το έχουν εμπιστευθεί.
2. Αυτά τα προστατευτικά μέτρα θα πρέπει να περιλαμβάνουν, όπου χρειάζεται, αποτελεσματικές διαδικασίες για την εκπόνηση κοινωνικών προγραμμάτων, που θα αποσκοπούν στην παροχή της απαραίτητης υποστήριξης στο παιδί και σε αυτούς οι οποίοι έχουν την επιμέλειά του, καθώς και για άλλες μορφές πρόνοιας και για το χαρακτηρισμό, την αναφορά, την παραπομπή, την ανάκριση, την περίθαλψη και την παρακολούθηση της εξέλιξής τους στις περιπτώσεις κακής μεταχείρισης του παιδιού που περιγράφονται πιο πάνω, και όπου χρειάζεται, για διαδικασίες δικαστικής παρέμβασης.
Άρθρο 20
1. Κάθε παιδί που στερείται προσωρινά ή οριστικά το οικογενειακό του περιβάλλον ή το οποίο για το δικό του συμφέρον δεν είναι δυνατόν να παραμείνει στο περιβάλλον αυτό δικαιούται ειδική προστασία και βοήθεια εκ μέρους του Κράτους.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη προβλέπουν γι’ αυτό το παιδί μια εναλλακτική επιμέλεια, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία τους.
3. Αυτή η επιμέλεια μπορεί να έχει, μεταξύ άλλων, τη μορφή της τοποθέτησης σε μια οικογένεια, της KAFALAH του ισλαμικού δικαίου, της υιοθεσίας ή, σε περίπτωση ανάγκης, της τοποθέτησης σε ένα κατάλληλο για την περίσταση ίδρυμα για παιδιά. Κατά την επιλογή ανάμεσα σε αυτές τις λύσεις, λαμβάνεται δεόντως υπόψη η ανάγκη μιας συνέχειας στην εκπαίδευση του παιδιού, καθώς και η εθνική, θρησκευτική, πολιτιστική και γλωσσολογική καταγωγή του.
Άρθρο 21
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη που αναγνωρίζουν και /ή επιτρέπουν την υιοθεσία διασφαλίζουν ότι εκείνο που λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη στην προκειμένη περίπτωση είναι το συμφέρον του παιδιού και:
α) Μεριμνούν ώστε η υιοθεσία ενός παιδιού να μην επιτρέπεται παρά μόνο από τις αρμόδιες αρχές, οι οποίες αποφαίνονται, σύμφωνα με το νόμο και με τις εφαρμοζόμενες διαδικασίες και επί τη βάσει όλων των αξιόπιστων σχετικών πληροφοριών, εάν η υιοθεσία είναι δυνατή εν όψει της κατάστασης του παιδιού σε σχέση με τον πατέρα και τη μητέρα του, τους συγγενείς του και τους νομίμους εκπροσώπους του και εάν, εφόσον αυτό απαιτείται, τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα έδωσαν τη συναίνεση τους για την υιοθεσία, έχοντας γνώση των πραγμάτων και μετά από την αναγκαία παροχή συμβουλών.
β) Αναγνωρίζουν ότι η υιοθεσία στο εξωτερικό μπορεί να αντιμετωπισθεί ως ένα άλλο μέσο εξασφάλισης στο παιδί της αναγκαίας φροντίδας, ένα αυτό δεν μπορεί να τοποθετηθεί σε μία ανάδοχη ή σε μία υιοθετούσα οικογένεια ή να ανατραφεί σωστά στη χώρα της καταγωγής του.
γ) Μεριμνούν ώστε, σε περίπτωση υιοθεσίας στο εξωτερικό, το παιδί να απολαμβάνει των ίδιων προστατευτικών μέτρων και προδιαγραφών με εκείνα που υπάρχουν στην περίπτωση εθνικής υιοθεσίας.
δ) Παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι, σε περίπτωση διακρατικής υιοθεσίας, η τοποθέτηση του παιδιού δεν απολήγει σε ανάρμοστο υλικό όφελος για τα πρόσωπα που είναι αναμιγμένα σ’ αυτή.
ε) Προωθούν τους αντικειμενικούς σκοπούς του παρόντος άρθρου με τη σύναψη διμερών ή πολυμερών διακανονισμών ή συμφωνιών, ανάλογα με την περίπτωση, και προσπαθούν μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια, να επιτύχουν οι τοποθετήσεις παιδιών στο εξωτερικό να πραγματοποιούνται από αρμόδιες αρχές ή αρμόδια όργανα.
Άρθρο 22
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου ένα παιδί, τα οποίο επιζητεί να αποκτήσει το νομικό καθεστώς του πρόσφυγα ή που θεωρείται πρόσφυγας δυνάμει των κανόνων και των διαδικασιών του ισχύοντος διεθνούς ή εθνικού δικαίου, είτε αυτό είναι μόνο είτε συνοδεύεται από τους γονείς του ή από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, να χαίρει της κατάλληλης προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας, που θα του επιτρέψουν να απολαμβάνει τα δικαιώματα που του αναγνωρίζουν η παρούσα Σύμβαση και τα άλλα διεθνή όργανα τα σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου ή ανθρωπιστικού χαρακτήρα, στα οποία μετέχουν τα εν λόγω Κράτη.
2. Για το σκοπό αυτό τα Συμβαλλόμενα Κράτη συνεργάζονται, όπως αυτά το κρίνουν αναγκαίο, σε όλες τις προσπάθειες που γίνονται από τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών και τους άλλους αρμόδιους διακυβερνητικούς ή μη κυβερνητικούς οργανισμούς που συνεργάζονται με τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών, προκειμένου να προστατεύσουν και να βοηθήσουν τα παιδιά που βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση, και προκειμένου να αναζητήσουν τους γονείς ή άλλα μέλη της οικογένειας κάθε παιδιού πρόσφυγα και για να συλλέξουν πληροφορίες αναγκαίες για την επανένωση του παιδιού με την οικογένειά του. Σε περίπτωση που ούτε ο πατέρας ούτε η μητέρα ούτε κανένα άλλο μέλος της οικογένειας είναι δυνατόν να ανευρεθεί, το παιδί έχει δικαίωμα να τύχει της ίδιας προστασίας που παρέχεται σε οποιοδήποτε άλλο παιδί στερημένο οριστικά ή προσωρινά του οικογενειακού του περιβάλλοντος για οποιονδήποτε λόγο, σύμφωνα με τις αρχές της παρούσας Σύμβασης.
Άρθρο 23
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν ότι τα πνευματικώς ή σωματικώς ανάπηρα παιδιά πρέπει να διάγουν πλήρη και αξιοπρεπή ζωή, σε συνθήκες οι οποίες εγγυώνται την αξιοπρέπειά τους, ευνοούν την αυτονομία τους και διευκολύνουν την ενεργό συμμετοχή τους στη ζωή του συνόλου.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ανάπηρων παιδιών να τυγχάνουν ειδικής φροντίδας και ενθαρρύνουν και εξασφαλίζουν, στο μέτρο των διαθέσιμων πόρων, την παροχή, μετά από αίτηση, στα ανάπηρα παιδιά που πληρούν τους απαιτούμενους όρους και σε αυτούς που τα έχουν αναλάβει, μιας βοήθειας προσαρμοσμένης στην κατάσταση του παιδιού και στις περιστάσεις των γονέων του ή αυτών στους οποίους τα έχουν εμπιστευθεί.
3. Εν όψει των ειδικών αναγκών των ανάπηρων παιδιών, η χορηγούμενη σύμφωνα με την παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου βοήθεια παρέχεται δωρεάν, εφόσον αυτό είναι δυνατό, κατόπιν υπολογισμού των οικονομικών πόρων των γονέων τους και αυτών στους οποίους έχουν εμπιστευθεί το παιδί, και σχεδιάζεται κατά τέτοιον τρόπο ώστε τα ανάπηρα παιδιά να έχουν αποκλειστική πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην επιμόρφωση, στην περίθαλψη, στην αποκατάσταση αναπήρων, στην επαγγελματική εκπαίδευση και στις ψυχαγωγικές δραστηριότητες, έτσι που να επιτυγχάνεται η όσο το δυνατόν πληρέστερη κοινωνική ένταξη και προσωπική τους ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της πολιτιστικής και πνευματικής τους εξέλιξης.
4. Μέσα σε πνεύμα διεθνούς συνεργασίας, τα Συμβαλλόμενα Κράτη προωθούν την ανταλλαγή κατάλληλων πληροφοριών στον τομέα της προληπτικής περίθαλψης και της ιατρικής, ψυχολογικής και λειτουργικής θεραπείας των ανάπηρων παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης και της πρόσβασης στις πληροφορίες που αφορούν στις μεθόδους αποκατάστασης αναπήρων και στις υπηρεσίες επαγγελματικής κατάρτισης, με σκοπό να επιτραπεί στα Συμβαλλόμενα Κράτη να βελτιώσουν τις δυνατότητες και τις αρμοδιότητές τους και να διευρύνουν την πείρα τους σε αυτούς τους τομείς. Σ’ αυτό το πεδίο λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες των υπό ανάπτυξη χωρών.
Άρθρο 24
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα του παιδιού να απολαμβάνει το καλύτερο δυνατόν επίπεδο υγείας και να επωφελείται από τις υπηρεσίες ιατρικής θεραπείας και αποκατάστασής αναπήρων. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη επιδιώκουν να διασφαλίσουν το ότι κανένα παιδί δεν θα στερείται το δικαίωμα πρόσβασης στις υπηρεσίες αυτές.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή του παραπάνω δικαιώματος και ιδιαίτερα παίρνουν τα κατάλληλα μέτρα για:
α) Να μειώσουν τη βρεφική και παιδική θνησιμότητα.
β) Να εξασφαλίσουν σε κάθε παιδί την απαραίτητη ιατρική αντίληψη και περίθαλψη δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη της στοιχειώδους περίθαλψης.
γ) Να αγωνιστούν κατά της ασθένειας και της κακής διατροφής και μέσα στα πλαίσια της στοιχειώδους περίθαλψης, με την εφαρμογή -ανάμεσα στα άλλα- της ήδη διαθέσιμης τεχνολογίας και με την παροχή θρεπτικών τροφών και καθαρού πόσιμου νερού, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους της μόλυνσης του φυσικού περιβάλλοντος.
δ) Να εξασφαλίσουν στις μητέρες κατάλληλη περίθαλψη πριν και μετά από τον τοκετό.
ε) Να μπορούν όλες οι ομάδες της κοινωνίας, ιδιαίτερα οι γονείς και τα παιδιά, να ενημερώνονται για τα θέματα της υγείας και της διατροφής του παιδιού, για τα πλεονεκτήματα του φυσικού θηλασμού, την υγιεινή και την καθαριότητα του περιβάλλοντος και την πρόληψη των ατυχημάτων και να βρίσκουν υποστήριξη στη χρήση των παραπάνω βασικών γνώσεων.
στ) Να αναπτύξουν την προληπτική ιατρική φροντίδα, την καθοδήγηση των γονέων και την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες του οικογενειακού προγραμματισμού.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα και αποτελεσματικά μέτρα για να καταργηθούν οι παραδοσιακές πρακτικές που βλάπτουν την υγεία των παιδιών.
4. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προωθήσουν και να ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία, ώστε να επιτύχουν σταδιακά την πλήρη πραγματοποίηση του δικαιώματος που αναγνωρίζεται στο παρόν άρθρο. Εν όψει αυτού, λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες των υπό ανάπτυξη χωρών.
Άρθρο 25
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν στο παιδί, που τοποθετήθηκε από τις αρμόδιες αρχές σε μία οικογένεια, με σκοπό την παροχή φροντίδας, προστασίας ή θεραπείας της σωματικής ή πνευματικής του υγείας, το δικαίωμα σε μία περιοδική αναθεώρηση της παραπάνω θεραπείας και κάθε άλλης περίστασης σχετικής με την τοποθέτησή του.
Άρθρο 26
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν σε κάθε παιδί το δικαίωμα να επωφελείται από την κοινωνική πρόνοια, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών ασφαλίσεων, και παίρνουν τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίσουν την πλήρη πραγματοποίηση του δικαιώματος αυτού, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία τους.
2. Τα ωφελήματα, όπου είναι αναγκαία, πρέπει να δίνονται, αφού ληφθούν υπόψη οι πόροι και η κατάσταση του παιδιού και των προσώπων που έχουν αναλάβει την ευθύνη της συντήρησής του, καθώς και κάθε άλλη εκτίμηση σχετιζόμενη με την αίτηση παροχής ωφελημάτων που γίνεται από το παιδί ή για λογαριασμό του.
Άρθρο 27
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα κάθε παιδιού για ένα κατάλληλο επίπεδο ζωής που να επιτρέπει τη σωματική, πνευματική, ψυχική, ηθική και κοινωνική ανάπτυξή του.
2. Στους γονείς ή στα άλλα πρόσωπα που έχουν αναλάβει το παιδί ανήκει κατά κύριο λόγο η ευθύνη της εξασφάλισης μέσα στα όρια των δυνατοτήτων τους και των οικονομικών μέσων τους, των απαραίτητων για την ανάπτυξη του παιδιού συνθηκών ζωής.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υιοθετούν τα κατάλληλα μέτρα, σύμφωνα με τις εθνικές τους συνθήκες και στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, για να βοηθήσουν τους γονείς και τα άλλα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για το παιδί, να εφαρμόσουν το δικαίωμα αυτό και προσφέρουν, σε περίπτωση ανάγκης, υλική βοήθεια και προγράμματα υποστήριξης, κυρίως σε σχέση με τη διατροφή, το ρουχισμό και την κατοικία.
4. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσουν την είσπραξη της διατροφής του παιδιού από τους γονείς του ή από τα άλλα πρόσωπα που έχουν την οικονομική ευθύνη γι’ αυτό, είτε εντός της επικράτειας είτε στο εξωτερικό. Ειδικά στην περίπτωση που το πρόσωπο το οποίο έχει την οικονομική ευθύνη για το παιδί ζει σε ένα Κράτος διαφορετικό από εκείνο του παιδιού, τα Συμβαλλόμενα Κράτη ευνοούν την προσχώρηση σε διεθνείς συμφωνίες ή τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών, καθώς και την υιοθέτηση κάθε άλλης κατάλληλης ρύθμισης.
Άρθρο 28
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα του παιδιού στην εκπαίδευση και, ιδιαίτερα, για να επιτευχθεί η άσκηση του δικαιώματος αυτού προοδευτικά και στη βάση της ισότητας των ευκαιριών:
α) Καθιστούν τη στοιχειώδη εκπαίδευση υποχρεωτική και δωρεάν για όλους.
β) Ενθαρρύνουν την ανάπτυξη διάφορων μορφών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τόσο γενικής όσο και επαγγελματικής, τις καθιστούν ανοιχτές και προσιτές σε κάθε παιδί, και παίρνουν κατάλληλα μέτρα, όπως η θέσπιση της δωρεάν εκπαίδευσης και της προσφοράς χρηματικής βοήθειας σε περίπτωση ανάγκης.
γ) Εξασφαλίζουν σε όλους την πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία με όλα τα κατάλληλα μέσα, σε συνάρτηση με τις ικανότητες του καθενός.
δ) Καθιστούν ανοιχτές και προσιτές σε κάθε παιδί τη σχολική και την επαγγελματική ενημέρωση και τον προσανατολισμό.
ε) Παίρνουν μέτρα για να ενθαρρύνουν την τακτική σχολική φοίτηση και τη μείωση του ποσοστού εγκατάλειψης των σχολικών σπουδών.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για την εφαρμογή της σχολικής πειθαρχίας με τρόπο που να ταιριάζει στην αξιοπρέπεια του παιδιού ως ανθρώπινου όντος, και σύμφωνα με την παρούσα Σύμβαση.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη προάγουν και ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία στον τομέα της παιδείας, με σκοπό να συμβάλλουν κυρίως στην εξάλειψη της άγνοιας και του αναλφαβητισμού στον κόσμο και να διευκολύνουν την πρόσβαση στις επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις και στις σύγχρονες εκπαιδευτικές μεθόδους. Για το σκοπό αυτόν, λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες των υπό ανάπτυξη χώρων.
Άρθρο 29
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη συμφωνούν ότι η εκπαίδευση του παιδιού πρέπει να αποσκοπεί:
α) Στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού και στην πληρέστερη δυνατή ανάπτυξη των χαρισμάτων του και των σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων του.
β) Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδες ελευθερίες και για τις αρχές που καθιερώνονται στο Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
γ) Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τους γονείς του παιδιού, την ταυτότητά του, τη γλώσσα του και τις πολιτιστικές του αξίες, καθώς και του σεβασμού του για τις εθνικές αξίες της χώρας στην οποία ζει, της χώρας από την οποία μπορεί να κατάγεται και για τους πολιτισμούς που διαφέρουν από το δικό του.
δ) Στην προετοιμασία του παιδιού για μια υπεύθυνη ζωή σε μια ελεύθερη κοινωνία μέσα σε πνεύμα κατανόησης, ειρήνης, ανοχής, ισότητας των φύλων και φιλίας ανάμεσα σε όλους τους λαούς και τις εθνικιστικές, εθνικές και θρησκευτικές ομάδες και στα πρόσωπα αυτόχθονης καταγωγής.
ε) Στην ανάπτυξη του σεβασμού για το φυσικό περιβάλλον.
2. Καμία διάταξη του παρόντος άρθρου ή του άρθρου 28 δεν μπορεί να ερμηνευτεί με τρόπο που να θίγει την ελευθερία των φυσικών ή νομικών προσώπων για τη δημιουργία και τη διεύθυνση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, υπό τον όρο ότι θα τηρούνται οι εκφρασμένες στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου αρχές και ότι η παρεχόμενη στα ιδρύματα αυτά εκπαίδευση θα είναι σύμφωνη με τις ελάχιστες προδιαγραφές που θα έχει ορίσει το Κράτος.
Άρθρο 30
Στα κράτη όπου υπάρχουν εθνικές, θρησκευτικές γλωσσικές μειονότητες ή πρόσωπα αυτόχθονης καταγωγής, ένα παιδί αυτόχθονας ή που ανήκει σε μία από αυτές τις μειονότητες δεν μπορεί να στερηθεί το δικαίωμα να έχει τη δική του πολιτιστική ζωή, να πρεσβεύει και να ασκεί τη δική του θρησκεία ή να χρησιμοποιεί τη δική του γλώσσα από κοινού με τα άλλα μέλη της ομάδας του.
Άρθρο 31
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν στο παιδί το δικαίωμα στην ανάπαυση και στις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου, στην ενασχόληση με ψυχαγωγικά παιχνίδια και δραστηριότητες που είναι κατάλληλες για την ηλικία του και στην ελεύθερη συμμετοχή στην πολιτιστική και καλλιτεχνική ζωή.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται και προάγουν το δικαίωμα του παιδιού να συμμετέχει πλήρως στην πολιτιστική και καλλιτεχνική ζωή και ενθαρρύνουν την προσφορά κατάλληλων και ίσων ευκαιριών για πολιτιστικές, καλλιτεχνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και για δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου.
Άρθρο 32
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα του παιδιού να προστατεύεται από την οικονομική εκμετάλλευση και από την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας που ενέχει κινδύνους ή που μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο την εκπαίδευσή του ή να βλάψει την υγεία του ή τη σωματική, πνευματική, ψυχική, ηθική ή κοινωνική ανάπτυξή του.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν νομοθετικά, διοικητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά μέτρα για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή του παρόντος άρθρου. Για το σκοπό αυτόν, και λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές διατάξεις των άλλων διεθνών οργάνων, τα Συμβαλλόμενα Κράτη ειδικότερα:
α) Ορίζουν ένα κατώτατο όριο ή κατώτατα όρια ηλικίας για την είσοδο στην επαγγελματική απασχόληση.
β) Προβλέπουν μια κατάλληλη ρύθμιση των ωραρίων και των συνθηκών εργασίας.
γ) Προβλέπουν κατάλληλες ποινές και άλλες κυρώσεις, για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 33
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών, διοικητικών, κοινωνικών και εκπαιδευτικών μέτρων, για να προστατεύσουν τα παιδιά από την παράνομη χρήση ναρκωτικών και ψυχότροπων ουσιών, όπως αυτές προσδιορίζονται στις σχετικές διεθνείς συμβάσεις, και για να εμποδίσουν τη χρησιμοποίηση των παιδιών στην παραγωγή και την παράνομη διακίνηση αυτών των ουσιών.
Άρθρο 34
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προστατεύσουν το παιδί από κάθε μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής βίας. Για τον σκοπό αυτόν, τα Κράτη, ειδικότερα, παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα σε εθνικό, διμερές και πολυμερές επίπεδο για να εμποδίσουν:
α) Την παρακίνηση ή τον εξαναγκασμό των παιδιών σε παράνομη σεξουαλική δραστηριότητα.
β) Την εκμετάλλευση των παιδιών για πορνεία ή για άλλες παράνομες σεξουαλικές δραστηριότητες.
γ) Την εκμετάλλευση των παιδιών για την παραγωγή θεαμάτων ή υλικού πορνογραφικού χαρακτήρα.
Άρθρο 35
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα σε εθνικό, διμερές και πολυμερές επίπεδο για να εμποδίσουν την απαγωγή, την πώληση ή το δουλεμπόριο παιδιών, για οποιονδήποτε σκοπό και με οποιαδήποτε μορφή.
Άρθρο 36
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη προστατεύουν το παιδί από κάθε άλλη μορφή εκμετάλλευσης επιβλαβή για οποιαδήποτε πλευρά της ευημερίας του.
Άρθρο 37
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη επαγρυπνούν ώστε:
α) Κανένα παιδί να μην υποβάλλεται σε βασανιστήρια ή σε άλλες σκληρές, απάνθρωπες ή εξευτελιστικές τιμωρίες ή μεταχείριση. Θανατική ποινή ή ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα απελευθέρωσης δεν πρέπει να απαγγέλλονται για παραβάσεις, τις οποίες έχουν διαπράξει πρόσωπα κάτω των δεκαοκτώ ετών.
β) Κανένα παιδί να μην στερείται την ελευθερία του κατά τρόπο παράνομο ή αυθαίρετο. Η σύλληψη, κράτηση ή φυλάκιση ενός παιδιού πρέπει να είναι σύμφωνη με το νόμο, να μην αποτελεί παρά ένα έσχατο μέτρο και να είναι της μικρότερης δυνατής χρονικής διάρκειας.
γ) Κάθε παιδί που στερείται την ελευθερία να αντιμετωπίζεται με ανθρωπισμό και με τον οφειλόμενο στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου σεβασμό, και κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ηλικίας του. Ειδικότερα, κάθε παιδί που στερείται την ελευθερία θα χωρίζεται από τους ενήλικες, εκτός εάν θεωρηθεί ότι είναι προτιμότερο να μη γίνει αυτό για το συμφέρον του παιδιού, και έχει το δικαίωμα να διατηρήσει την επαφή με την οικογένειά του δι’ αλληλογραφίας και με επισκέψεις, εκτός εξαιρετικών περιστάσεων.
δ) Τα παιδιά που στερούνται την ελευθερία τους να έχουν το δικαίωμα για ταχεία πρόσβαση σε νομική ή σε άλλη κατάλληλη συμπαράσταση, καθώς και το δικαίωμα
να αμφισβητούν τη νομιμότητα της στέρησης της ελευθερίας τους ενώπιον ενός δικαστηρίου ή μιας άλλης αρμόδιας, ανεξάρτητης και αμερόληπτης αρχής, και για τη λήψη μιας ταχείας απόφασης πάνω σ’ αυτό το ζήτημα.
Άρθρο 38
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται και να διασφαλίζουν το σεβασμό στους κανόνες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου που εφαρμόζονται σε αυτά σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης, και των οποίων η προστασία επεκτείνεται στα παιδιά.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα δυνατά μέτρα για να διασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα κάτω των δεκαπέντε ετών, δεν θα συμμετέχουν άμεσα στις εχθροπραξίες.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη απέχουν από την επιστράτευση στις ένοπλες δυνάμεις τους κάθε προσώπου κάτω των δεκαπέντε ετών. Κατά την επιστράτευση ανάμεσα σε πρόσωπα άνω των δεκαπέντε ετών αλλά κάτω των δεκαοκτώ ετών, τα Συμβαλλόμενα Κράτη προσπαθούν να δίνουν προτεραιότητα στα πρόσωπα μεγαλύτερης ηλικίας.
4. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη, σύμφωνα με την υποχρέωση που έχουν, δυνάμει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, να προστατεύουν τον άμαχο πληθυσμό σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης, παίρνουν όλα τα δυνατά μέτρα για την προστασία και την φροντίδα των παιδιών, που θίγονται από την ένοπλη σύρραξη.
Άρθρο 39
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να διευκολύνουν τη σωματική και ψυχολογική ανάρρωση και την κοινωνική επανένταξη κάθε παιδιού θύματος: οποιασδήποτε μορφής παραμέλησης, εκμετάλλευσης ή κακοποίησης, βασανισμού ή κάθε άλλης μορφής σκληρής, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ή ένοπλης σύρραξης. Η ανάρρωση αυτή και η επανένταξη γίνονται μέσα σε περιβάλλον, που ευνοεί την υγεία, τον αυτοσεβασμό και την αξιοπρέπεια του παιδιού.
Άρθρο 40
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν σε κάθε παιδί ύποπτο, κατηγορούμενο ή καταδικασμένο για παράβαση του ποινικού νόμου το δικαίωμα σε μεταχείριση που να συνάδει με το αίσθημα της αξιοπρέπειας του και της προσωπικής αξίας, που να ενισχύει το σεβασμό του για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες των άλλων και που να λαμβάνει υπόψη την ηλικία του, καθώς και την ανάγκη για επανένταξη στην κοινωνία και την ανάληψη από το παιδί ενός εποικοδομητικού ρόλου στην κοινωνία.
2. Για τον σκοπό αυτόν, και λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές διατάξεις των διεθνών οργάνων, τα Συμβαλλόμενα Κράτη επαγρυπνούν ιδιαίτερα ώστε:
α) Κανένα παιδί να μην καθίσταται ύποπτο, να μην κατηγορείται και να μην καταδικάζεται για παράβαση του ποινικού νόμου λόγω πράξεων ή παραλείψεων, που δεν απαγορεύονται από το εθνικό ή διεθνές δίκαιο κατά το χρόνο που διαπράχθηκαν.
β) Κάθε παιδί ύποπτο ή κατηγορούμενο για παράβαση του ποινικού νόμου να έχει τουλάχιστον το δικαίωμα στις ακόλουθες εγγυήσεις:
I) Να θεωρείται αθώο μέχρι να αποδειχθεί νόμιμα η ενοχή του.
II) Να ενημερώνεται χωρίς καθυστέρηση και απευθείας για τις εναντίον του κατηγορίες ή, κατά περίπτωση, μέσω των γονέων του ή των νόμιμων εκπροσώπων του και να έχει νομική ή οποιαδήποτε άλλη κατάλληλη συμπαράσταση για την προετοιμασία και την παρουσίαση της υπεράσπισής του.
III) Να κρίνεται η υπόθεσή του χωρίς καθυστέρηση από μια αρμόδια, ανεξάρτητη και αμερόληπτη αρχή ή δικαστικό σώμα, σύμφωνα με μια δίκαιη κατά το νόμο διαδικασία με την παρουσία ενός νομικού ή άλλου συμβούλου και την παρουσία των γονέων του ή των νόμιμων εκπροσώπων του, εκτός αν αυτό θεωρηθεί αντίθετο προς το συμφέρον του παιδιού, λόγω κυρίως της ηλικίας ή της κατάστασής του.
IV) Να μην υποχρεώνεται να καταθέσει ως μάρτυρας ή να ομολογήσει την ενοχή του, να υποβάλλει ερωτήσεις το ίδιο ή μέσω άλλου στους μάρτυρες κατηγορίας και να επιτυγχάνει την παράσταση και την εξέταση μαρτύρων υπεράσπισης κάτω από συνθήκες ισότητας.
V) Εάν κριθεί ότι παρέβη τον ποινικό νόμο, να μπορεί να προσφύγει κατ’ αυτής της απόφασης και κατά οποιουδήποτε μέτρου που λήφθηκε ως συνέπεια αυτής ενώπιον μιας ανώτερης αρμόδιας, ανεξάρτητης και αμερόληπτης αρχής ή δικαστικού σώματος, σύμφωνα με το νόμο.
VI) Να έχει τη δωρεάν βοήθεια ενός διερμηνέα, σε περίπτωση που δεν καταλαβαίνει ή δεν μιλάει τη γλώσσα που χρησιμοποιείται.
VII) Να αντιμετωπίζεται η ιδιωτική του ζωή με απόλυτο σεβασμό σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη προσπαθούν να προαγάγουν τη θέσπιση νόμων, διαδικασιών, αρχών και θεσμών εφαρμοζόμενων ειδικώς στα παιδιά που είναι ύποπτα, κατηγορούμενα ή καταδικασμένα για παράβαση του ποινικού νόμου και ιδιαίτερα:
α) Τη θέσπιση ενός ελάχιστου ορίου ηλικίας κάτω απ’ το οποίο τα παιδιά θα θεωρούνται ότι δεν έχουν την ικανότητα παράβασης του ποινικού νόμου.
β) Την εισαγωγή μέτρων, εφόσον αυτό είναι δυνατόν και ευκταίο, για την αντιμετώπιση τέτοιων παιδιών, χωρίς ανάγκη προσφυγής στη δικαιοσύνη, με την προϋπόθεση βέβαια ότι τηρείται ο απόλυτος σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα και στις νόμιμες εγγυήσεις.
4. Μια σειρά διατάξεων σχετικών κυρίως με την επιμέλεια, την καθοδήγηση και την επιτήρηση, τους συμβούλους, τη δοκιμασία, την τοποθέτηση σε οικογένεια, τα προγράμματα γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και τις άλλες εναλλακτικές δυνατότητες πλην της επιμέλειας, θα εξασφαλίζει στα παιδιά μια μεταχείριση που να εγγυάται την ευημερία τους και που να είναι ανάλογη και με την κατάστασή τους και με την παράβαση.
Άρθρο 41
Καμιά από τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης δεν θίγει διατάξεις ευνοϊκότερες για την πραγματοποίηση των δικαιωμάτων του παιδιού και οι οποίες είναι δυνατόν να περιέχονται:
α) Στη νομοθεσία ενός Συμβαλλόμενου Κράτους ή
β) Στο ισχύον για το Κράτος αυτό διεθνές δίκαιο.
Άρθρο 42
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν να κάνουν ευρέως γνωστές τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά, τις αρχές και τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης με δραστήρια και κατάλληλα μέσα.
Άρθρο 43
1. Με σκοπό την έρευνα της προόδου που έχει συντελεστεί από τα Συμβαλλόμενα Κράτη σε σχέση με την τήρηση των υποχρεώσεων, οι οποίες συμφωνήθηκαν δυνάμει της παρούσας Σύμβασης, συγκροτείται Επιτροπή για τα δικαιώματα του παιδιού, η οποία επιτελεί τα καθήκοντα που ορίζονται παρακάτω.
2. Η Επιτροπή αποτελείται από δέκα εμπειρογνώμονες υψηλού ήθους και αναγνωρισμένης ικανότητας στον τομέα που καλύπτει η παρούσα Σύμβαση. Τα μέλη της εκλέγονται από τα Συμβαλλόμενα Κράτη ανάμεσα στους υπηκόους τους και συμμετέχουν υπό την ατομική τους ιδιότητα, αφού ληφθούν υπόψη η ανάγκη εξασφάλισης δίκαιης γεωγραφικής κατανομής και τα κύρια νομικά συστήματα.
3. Η εκλογή των μελών της Επιτροπής γίνεται με μυστική ψηφοφορία από έναν κατάλογο προσώπων που υποβάλλουν τα Συμβαλλόμενα Κράτη. Κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος έχει τη δυνατότητα να υποδεικνύει έναν υποψήφιο από τους υπηκόους του.
4. Η διεξαγωγή των πρώτων εκλογών θα γίνει το αργότερο έξι μήνες μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας Σύμβασης. Στη συνέχεια οι εκλογές θα γίνονται κάθε δυο χρόνια. Τέσσερις τουλάχιστον μήνες πριν από την ημερομηνία κάθε εκλογής ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών καλεί γραπτώς τα Συμβαλλόμενα Κράτη να προτείνουν τους υποψηφίους τους εντός δυο μηνών. Στη συνέχεια, ο Γενικός Γραμματέας ετοιμάζει έναν κατάλογο με τα ονόματα όλων των υποψηφίων σε αλφαβητική σειρά, αναφέροντας τα Συμβαλλόμενα Κράτη που έχουν υποδείξει αυτούς και τον υποβάλλει στα Συμβαλλόμενα στην παρούσα Σύμβαση Κράτη.
5. Οι εκλογές γίνονται κατά τις συνόδους των Συμβαλλόμενων Κρατών, οι οποίες συγκαλούνται από το Γενικό Γραμματέα στην έδρα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Στις συνόδους αυτές, κατά τις οποίες η απαρτία σχηματίζεται από τα δυο τρίτα των Συμβαλλόμενων Κρατών, εκλέγονται μέλη της Επιτροπής εκείνοι που έλαβαν το μεγαλύτερο αριθμό ψήφων και την απόλυτη πλειοψηφία από τους παρόντες και ψηφίσαντες εκπροσώπους των Συμβαλλόμενων Κρατών.
6. Τα μέλη της Επιτροπής εκλέγονται για χρονική περίοδο τεσσάρων ετών. Είναι επανεκλέξιμα εάν προταθεί εκ νέου η υποψηφιότητά τους. Η θητεία πέντε μελών από τα εκλεγμένα κατά την πρώτη εκλογή λήγει μετά τη συμπλήρωση δύο ετών. Τα ονόματα των πέντε αυτών μελών επιλέγονται με κλήρο από τον πρόεδρο της συνόδου, αμέσως μετά από την πρώτη εκλογή.
7. Σε περίπτωση θανάτου ή παραίτησης ενός μέλους της Επιτροπής, ή εάν, για έναν οποιονδήποτε άλλο λόγο, ένα μέλος δηλώσει ότι δεν μπορεί πλέον να ασκεί τα καθήκοντα του στα πλαίσια της Επιτροπής, το Συμβαλλόμενο Κράτος, που είχε υποδείξει αυτό το μέλος, διορίζει έναν άλλο εμπειρογνώμονα από τους υπηκόους του, για να υπηρετήσει για το υπόλοιπο της θητείας, με την επιφύλαξη της έγκρισης της Επιτροπής.
8. Η Επιτροπή θεσπίζει η ίδια τον εσωτερικό κανονισμό της.
9. Η Επιτροπή εκλέγει τους αξιωματούχους της για μία περίοδο δύο ετών.
10. Οι σύνοδοι της Επιτροπής συγκαλούνται κανονικά στην έδρα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών ή σε οποιονδήποτε άλλο κατάλληλο τόπο, που καθορίζεται από την Επιτροπή.
Η Επιτροπή συνέρχεται κανονικά κάθε χρόνο.
Η διάρκεια των συνόδων της καθορίζεται και τροποποιείται, εάν είναι αναγκαίο από μια συνέλευση των Κρατών-Μελών στην παρούσα Σύμβαση, με την επιφύλαξη της έγκρισης από τη Γενική Συνέλευση.
11. Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών θέτει στη διάθεση της Επιτροπής το απαραίτητο προσωπικό και τις εγκαταστάσεις για την αποτελεσματική εκτέλεση των καθηκόντων που της έχουν ανατεθεί, δυνάμει της παρούσας Σύμβασης.
12. Τα μέλη της Επιτροπής που συγκροτήθηκε δυνάμει της παρούσας Σύμβασης εισπράττουν, με την έγκριση της Γενικής Συνέλευσης, απολαβές από τους πόρους του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζει η Γενική Συνέλευση.
Άρθρο 44
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να υποβάλλουν στην Επιτροπή, μέσω του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, εκθέσεις σχετικά με τα μέτρα που έχουν υιοθετήσει για την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στην παρούσα Σύμβαση, καθώς και σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την απόλαυση αυτών των δικαιωμάτων:
α) Εντός των δύο πρώτων ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας Σύμβασης για κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος.
β) Κατόπιν, κάθε πέντε χρόνια.
2. Οι εκθέσεις που συντάσσονται σε εφαρμογή του παρόντος άρθρου, πρέπει να επισημαίνουν τους παράγοντες και τις δυσκολίες, εάν υπάρχουν, που εμποδίζουν τα Συμβαλλόμενα Κράτη να τηρήσουν πλήρως τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην παρούσα Σύμβαση. Πρέπει επίσης να περιέχουν επαρκείς πληροφορίες, για να δώσουν στην Επιτροπή μια ακριβή εικόνα της εφαρμογής της Σύμβασης στην εν λόγω χώρα.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη τα οποία έχουν υποβάλει στην Επιτροπή μια αρχική πλήρη έκθεση, δεν χρειάζεται να επαναλάβουν στις επόμενες εκθέσεις που υποβάλλουν, σύμφωνα με το εδάφιο β’ της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, τις βασικές πληροφορίες που έχουν ήδη κοινοποιήσει.
4. Η Επιτροπή μπορεί να ζητά από τα Συμβαλλόμενα Κράτη συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικές, με την εφαρμογή της Σύμβασης.
5. Η Επιτροπή υποβάλλει κάθε δυο χρόνια στη Γενική Συνέλευση, μέσω του Κοινωνικού και Οικονομικού Συμβουλίου, εκθέσεις για τις δραστηριότητές της.
6. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη καθιστούν ευρέως προσιτές τις εκθέσεις τους στο κοινό της χώρας τους.
Άρθρο 45
Για την προώθηση της αποτελεσματικής εφαρμογής της Σύμβασης και για την ενθάρρυνση της διεθνούς συνεργασίας στο πεδίο το οποίο καλύπτει η Σύμβαση:
α) Οι ειδικοί οργανισμοί, το ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία* και άλλα όργανα των Ηνωμένων Εθνών έχουν το δικαίωμα να εκπροσωπούνται κατά την εξέταση της εφαρμογής των διατάξεων της παρούσας Σύμβασης, οι οποίες εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους. Η Επιτροπή μπορεί να καλέσει τις ειδικευμένες οργανώσεις, το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία και άλλους αρμόδιους οργανισμούς, τους οποίους κρίνει κατάλληλους, να παράσχουν ειδικευμένες γνώμες για την εφαρμογή της Σύμβασης στους τομείς που ανήκουν στις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους. Μπορεί να καλεί τις ειδικευμένες οργανώσεις, το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία και άλλα όργανα των Ηνωμένων Εθνών να της υποβάλουν εκθέσεις για την εφαρμογή της Σύμβασης στους τομείς που ανήκουν στο πεδίο δραστηριότητάς τους.
β) Η Επιτροπή διαβιβάζει, εάν το κρίνει αναγκαίο, στις ειδικευμένες οργανώσεις, στο Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία και στους άλλους αρμόδιους οργανισμούς κάθε έκθεση των Συμβαλλόμενων Κρατών που περιέχει ένα αίτημα ή υποδεικνύει μια ανάγκη για τεχνική συμβουλή ή βοήθεια, μαζί με τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις της επιτροπής, εάν υπάρχουν, σχετικά με το παραπάνω αίτημα ή υπόδειξη.
γ) Η Επιτροπή μπορεί να συστήσει στη Γενική Συνέλευση να ζητήσει από το Γενικό Γραμματέα να αναλάβει για λογαριασμό της μελέτες πάνω σε ειδικά θέματα, σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού.
δ) Η Επιτροπή μπορεί να κάνει υποδείξεις και συστάσεις γενικής φύσεως βασισμένες στις πληροφορίες που έχει δεχτεί κατ’ εφαρμογήν των άρθρων 44 και 45 της παρούσας Σύμβασης. Οι υποδείξεις αυτές και οι συστάσεις γενικής φύσεως διαβιβάζονται σε κάθε ενδιαφερόμενο Συμβαλλόμενο Κράτος και αναφέρονται στη Γενική Συνέλευση, μαζί με τις παρατηρήσεις των Συμβαλλόμενων Κρατών μερών όπου υπάρχουν.
Άρθρο 46
Η παρούσα Σύμβαση είναι ανοιχτή για υπογραφή σε όλα τα Κράτη.
Άρθρο 47
Η παρούσα Σύμβαση υποβάλλεται σε επικύρωση. Τα έγγραφα της επικύρωσης θα κατατεθούν στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Άρθρο 48
Η παρούσα Σύμβαση είναι ανοιχτή για προσχώρηση οποιουδήποτε Κράτους. Τα έγγραφα της προσχώρησης θα κατατεθούν στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Άρθρο 49
1. Η παρούσα Σύμβαση θα αρχίσει να ισχύει την τριακοστή ημέρα μετά από την ημερομηνία κατάθεσης στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών του εικοστού εγγράφου επικύρωσης ή προσχώρησης.
2. Για κάθε Κράτος που επικυρώνει την παρούσα Σύμβαση ή προσχωρεί σε αυτήν μετά την κατάθεση του εικοστού εγγράφου επικύρωσης ή προσχώρησης, η Σύμβαση θα αρχίσει να ισχύει την τριακοστή ημέρα μετά από την ημερομηνία κατάθεσης από το Κράτος αυτό του δικού του εγγράφου επικύρωσης ή προσχώρησης.
Άρθρο 50
1. Κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος μπορεί να προτείνει μια τροπολογία και να καταθέσει το κείμενό της στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Εν συνεχεία ο Γενικός Γραμματέας διαβιβάζει όλα τα σχέδια τροπολογιών στα Συμβαλλόμενα Κράτη ζητώντας τους να του γνωρίζουν εάν επιθυμούν να συγκληθεί διάσκεψη των Συμβαλλόμενων Κρατών, με σκοπό να εξετάσουν και να τεθούν σε ψηφοφορία αυτά τα σχέδια. Εάν, εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της διαβίβασης αυτής, το ένα τρίτο τουλάχιστον των Συμβαλλόμενων Κρατών κηρυχτεί υπέρ της σύγκλησης μιας τέτοιας διάσκεψης, ο Γενικός Γραμματέας συγκαλεί τη διάσκεψη υπό την αιγίδα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Κάθε τροπολογία, που υιοθετείται από την πλειοψηφία των παρόντων και ψηφισάντων στη διάσκεψη Συμβαλλόμενων Κρατών, υποβάλλεται για έγκριση στη Γενική Συνέλευση.
2. Κάθε τροπολογία, που υιοθετήθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, αρχίζει να ισχύει όταν εγκριθεί από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και γίνει δεκτή με πλειοψηφία των δύο τρίτων των Συμβαλλόμενων Κρατών.
3. Όταν μία τροπολογία αρχίσει να ισχύει έχει αναγκαστική ισχύ για τα Συμβαλλόμενα Κράτη που την αποδέχτηκαν, ενώ τα υπόλοιπα Συμβαλλόμενα Κράτη παραμένουν δεσμευμένα από τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης και από όλες τις προηγούμενες τροπολογίες που έχουν αποδεχτεί.
Άρθρο 51
1. Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών θα δεχτεί και θα διαβιβάσει σε όλα τα Κράτη το κείμενο των επιφυλάξεων που έκαναν τα Κράτη κατά το χρόνο της επικύρωσης ή της προσχώρησης.
2. Δεν επιτρέπεται καμία επιφύλαξη, που είναι ασυμβίβαστη με το αντικείμενο και το σκοπό της παρούσας Σύμβασης.
Οι επιφυλάξεις μπορούν να αποσυρθούν ανά πάσα στιγμή με γνωστοποίηση προς το Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος ενημερώνει γι’ αυτό όλα τα Συμβαλλόμενα στη Σύμβαση Κράτη. Η γνωστοποίηση παράγει τα αποτελέσματά της από την ημερομηνία κατά την οποία παρελήφθη από το Γενικό Γραμματέα.
Άρθρο 52
Κάθε Συμβαλλόμενο Κράτος μπορεί να καταγγείλει την παρούσα Σύμβαση με γραπτή γνωστοποίηση προς το Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Η καταγγελία παράγει τα αποτελέσματα της ένα χρόνο μετά από την ημερομηνία κατά την οποία η γνωστοποίηση παρελήφθη από το Γενικό Γραμματέα.
Άρθρο 53
Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών ορίζεται θεματοφύλακας της παρούσας Σύμβασης.
Άρθρο 54
Το πρωτότυπο της παρούσας Σύμβασης, της οποίας τα κείμενα στην αγγλική, αραβική, κινεζική, ισπανική, γαλλική και ρωσική γλώσσα έχουν την ίδια ισχύ, θα κατατεθεί στο Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.